Tiền thân của Công ty Cổ phần Hóa chất Việt Trì là Nhà máy Hóa chất số 1 Việt Trì, được chính thức khởi công xây dựng ngày 04/11/1959. Sau gần 2 năm xây dựng, ngày 19/05/1961 Nhà máy đã đi vào sản xuất an toàn và cho ra mẻ xút đầu tiên. Đây là thành tựu kết tinh từ quá trình lao động và sản xuất tích cực của tập thể cán bộ công nhân viên (CBCNV) Nhà máy.

Thời kỳ đầu mới xây dựng (1961-1965), Nhà máy đã hoạt động trong điều kiện nhiều khó khăn; lãnh đạo và tập thể CBCNV còn chưa có kinh nghiệm trong sản xuất công nghiệp, nhất là khi tiếp xúc với công nghệ sản xuất hóa chất cơ bản có tính phức tạp và nguy hiểm cao; đội ngũ chuyên môn nghiệp vụ vừa thiếu vừa chưa có kinh nghiệm; phương tiện làm việc còn thô sơ, phương tiện vận chuyển nguyên liệu và sản phẩm lúc bấy giờ chủ yếu là bằng sức người, xe cải tiến và xe trâu; đời sống CBCNV còn gặp nhiều khó khăn trong tình hình chung là cả miền Bắc khi đó đang thực hiện khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến miền Nam”; tiêu chuẩn lương thực bị cắt giảm; nhà ở và phòng làm việc chủ yếu là tranh, tre, nứa, lá, v.v...

Nhưng với sức trẻ tràn đầy lạc quan cách mạng và tinh thần làm chủ tập thể, CBCNV Nhà máy đã liên tục tổ chức thi đua lao động sản xuất với các phong trào phát huy sáng kiến cải tiến, tiết kiệm, hợp lý hóa sản xuất; tổ chức các đợt thao diễn kỹ thuật; Đoàn Thanh niên phát động các phong trào “Việc gì khó có thanh niên”, “Ca kíp máy thanh niên tự quản”; toàn nhà máy phát động các phong trào “Thi đua xây dựng tổ, đội, đơn vị CNXH”, “Thi đua giành 3 điểm cao” (Năng suất cao, chất lượng tốt, tiết kiệm nhiều); ...

Kết quả là hàng năm Nhà máy đã liên tục hoàn thành vượt mức kế hoạch được giao, góp phần cùng miền Bắc hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ nhất. Do có thành tích trong lao động sản xuất, năm 1963 Nhà máy được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động B.

Trong thời kỳ giặc Mỹ leo thang tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc (1965 - 1975), khu vực của Nhà máy đã bị giặc Mỹ đánh phá 4 lần, phân xưởng sản xuất thuốc trừ sâu 666, Trạm bơm nước, Nhà điện giải, Kho PVC, ... bị phá sập. Cùng với cả nước, tập thể CBCNV Nhà máy đã đồng thời tiến hành 2 nhiệm vụ: Vừa chống Mỹ cứu nước, vừa lao động sản xuất xây dựng CNXH.

Theo tiếng gọi của Miền Nam, hàng trăm CBCNV Nhà máy đã rời dây chuyền máy móc thiết bị để lên đường ra tiền tuyến, trực tiếp chiến đấu chống Mỹ cứu nước. Đã có nhiều tấm gương dũng cảm hy sinh của cán bộ chiến sĩ Nhà máy. Khi đó, tại Nhà máy lực lượng tự vệ được tổ chức trực chiến và sẵn sàng đánh trả máy bay Mỹ khi chúng xâm phạm khu vực Nhà máy, đồng thời giữ vững an ninh trậ tự an toàn xã hội, bảo vệ tài sản CNXH và duy trì sản xuất trong Nhà máy.

Trong tình trạng vừa sản xuất, vừa phục vụ chiến đấu hoặc trực tiếp chiến đấu, đã xuất hiện hàng loạt các điển hình tiên tiến của cá nhân và tập thể trong các phong trào thi đua 3 giỏi (sản xuất giỏi, chiến đấu và phục vụ chiến đấu giỏi, tổ chức đời sống giỏi); nhiều đơn vị đạt danh hiệu tổ lao động XHCN; nhiều CBCNV trong Nhà máy đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua, điển hình là đồng chí Lê Trí Trung nhiều năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua, được Nhà nước trao tăng Huân chương Lao động hạng Nhì và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động (năm 1973).

Trong giai đoạn đầy cam go này, các hoạt động xã hội của Nhà máy vẫn được duy trì và phát triển. Công tác xây dựng Đảng, chính quyền, đoàn thể được Đảng bộ Nhà máy đặc biệt quan tâm, nhất là việc nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên của Đảng bộ. Hàng năm, Đảng bộ và các tổ chức đoàn thể trong Nhà máy đều được công nhận danh hiệu 4 tốt.

Thành tích của CBCNV Nhà máy trong lao động sản xuất, chiến đấu và phục vụ chiến đấu đã được các tổ chức Đảng, chính quyền đoàn thể của Trung ương và địa phương ghi nhận và khen ngợi với những phần thưởng như: UBND tỉnh Vĩnh Phú trao tặng cờ “Sản xuất và chiến đấu giỏi” cho tập thể CBCNV Nhà máy trong 4 năm chống Mỹ cứu nước (1965 – 1968); Tổng Công đoàn Việt Nam công nhận Nhà máy là đơn vị lá cờ đầu của ngành Công nghiệp Việt Nam trong những năm 1963 – 1968; Tại đại hội Đảng bộ Vĩnh Phú lần thứ nhất (1973 – 1974), Đảng bộ Nhà máy được tặng 2 bảng vàng ghi công. Ngoài ra, Nhà nước đã trao tặng 5 Huân chương lao động hạng Nhì, Ba và danh hiệu Anh hùng Lao động cho các tập thể tổ, phân xưởng cũng như cá nhân có nhiều thành tích trong lao động sản xuất và sự nghiệp chống Mỹ cứu nước.

Khi hòa bình lập lại trên Miền Bắc, để đáp ứng yêu cầu khôi phục và phát triển kinh tế sau chiến tranh, Nhà nước có chủ trương mở rộng, nâng công suất sản xuất của Nhà máy với sự giúp đỡ của nước bạn Trung Quốc. Lúc này, nhiệm vụ được đặt ra cho Nhà máy là hết sức khó khăn. Tuy nhiên, với kinh nghiệm đã tích lũy được sau hơn 10 năm xây dựng và phát triển, lại được sự hướng dẫn nhiệt tình của chuyên gia nước bạn, công việc cải tạo và mở rộng Nhà máy đã được tiến hành khẩn trương và hoàn thành đúng kế hoạch. Ngày 22/10/1976, Nhà máy đã chính thức khánh thành toàn bộ dây chuyền công nghệ mới.

Trong những năm khôi phục kinh tế (1975-1985), cả nước đi lên CNXH, Nhà máy đã nhanh chóng vận hành ổn định dây chuyền mới, từng bước làm chủ và khai thác tối đa công suất của dây chuyền sản xuất; nhiều sáng kiến đã được đề xuất và ứng dụng hiệu quả trong quá trình sản xuất. Nhiều đề tài nghiên cứu đã được triển khai để sản xuất, cung cấp sản phẩm mới cho nền kinh tế đất nước, đó là các sản phẩm như MgSO4, MgCl2, C6H5Cl, NH4Cl, KClO3 điện phân, FeCl3, kem giặt, v.v... Đặc biệt, ngày 19/05/1983 Nhà máy đã khánh thành lò sản xuất đất đèn (CaC2) cung cấp cho sản xuất PVC. Dây chuyền sản xuất thủy tinh lỏng cũng được đầu tư xây dựng trong giai đoạn này.

Trong giai đoạn này, tuy còn gặp nhiều khó khăn về vật chất, nhưng hoạt động của Đảng bộ và các đoàn thể quần chúng vẫn được giữ vững. Phong trào văn nghệ, thể thao luôn được duy trì, tạo niềm lạc quan trong cuộc sống để vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt các nhiệm vụ sản xuất do Nhà nước giao cho. Trong 10 năm đó, Nhà máy đã được tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Lao động hạng Ba (năm 1981);Cờ thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, dẫn đầu khối công nghiệp Trung ương trên địa bàn (năm 1982-1983), do UBND Thành phố Việt Trì tặng. Năm 1985, Nhà máy được Tổng Cục Hóa chất Việt Nam tặng Cờ hoàn thành kế hoạch 5 năm (1981-1985). Ngoài ra, các tập thể và cá nhân của Nhà máy còn được tặng thưởng nhiều bằng khen, giấy khen do có thành tích xuất sắc trong công tác.

Khi nhà nước thực hiện công cuộc đổi mới đất nước (1986-2005), Nhà máy gặp rất nhiều khó khăn trong sản xuất. Dây chuyền máy móc thiết bị đã bắt đầu hư hỏng nặng, vật tư phụ tùng thay thế đã hết, vật tư nhập khẩu không được. Dây chuyền sản xuất thuốc trừ sâu 666 bị đóng cửa năm 1986 do loại thuốc trừ sâu này bị cấm sản xuất. Dây chuyền PVC phải dừng sản xuất năm 1987 do sản xuất không hiệu quả kéo dài, chất lượng sản phẩm không ổn định. Do ngừng sản xuất 2 sản phẩm trên nên cân bằng clo bị mất cân đối nghiêm trọng. Nhà máy đã tìm cách xử lý clo, đưa xuống cống ngầm, thậm chí đưa ra sông Hồng nhưng đều không thành công. Tình trạng không cân bằng clo khiến cho máy móc hư hỏng nhều, ô nhiễm môi trường trầm trọng.

Trước tình hình đó, Nhà máy đã có hàng loạt các biện pháp, như xây dựng hệ xử lý clo bằng sữa vôi (1987); Năm 1988, Nhà máy đã triển khai hấp thụ khí thừa HCl và thải axit loãng, nhờ đó đã cơ bản giải quyết tình trạng dư thừa clo và ô nhiễm môi trường. Trong những năm 1989-1994, Nhà máy đã liên tục đầu tư lắp đặt một số thiết bị bổ sung, xây dựng các dây chuyền mới, như dây chuyền sản xuất bột giặt 5000 tấn/ năm; dây chuyền sản xuất bao bì cáctông; dây chuyền sản xuất nước javel đạt chất lượng cao, v.v...

Năm 1995, Nhà máy đã đẩy mạnh sản xuất kem giặt cho thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu sang Trung Quốc; đồng thời triển khai thành công đề tài sản xuất CaCl2 phun sấy, sử dụng tháp sấy bột giặt, từ đó mở ra khả năng tiêu thụ lượng lớn axit HCl, chấm dứt việc thải axit HCl. Bên cạnh đó, Nhà máy còn cải tạo và nâng cao hiệu suất tháp hấp thụ HCl, giảm tiêu hao clo và tăng cường cung cấp axit clohydric cho sản xuất CaCl2.

Năm 1996, Nhà máy đã được Nhà nước chuyển đổi tên thành Công ty Hóa chất Việt Trì.

Trong những năm tiếp theo của thời kỳ đổi mới (2001-2004), Công ty Hóa chất Việt Trì đã liên tục đầu tư xây dựng các dây chuyền lớn như: dây chuyền sản xuất NPK 15.000 tấn/năm; dây chuyền sản xuất BaCl2.2H2O 500 tấn/ năm; đầu tư nâng số thùng điện phân làm việc lên 72 thùng và nâng công suất lên 9.000 tấn NaOH/ năm,... Ngoài các công trình đầu tư tương đối lớn, Công ty còn nghiên cứu và triển khai nhiều đề tài sản xuất sản phẩm hóa chất với lượng nhỏ: gia công thuốc trừ sâu dạng nước và dạng hạt, sản xuất KClO3, sản xuất xà phòng bánh, v.v...

Bên cạnh công tác đầu tư, công tác bảo vệ môi trường được thực hiện xuyên suốt quá trình xây dựng và phát triển của Công ty. Vào cuối thập kỷ 80, công tác này đã được cải thiện rõ rệt, thường xuyên được củng cố và duy trì, nhờ đó tạo nên cảnh quan Xanh – Sạch – Đẹp trong Công ty. Năm 1995, Công ty được Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội tặng cờ thi đua Đơn vị xuất sắc trong công tác an toàn vệ sinh môi trường; Năm 1999 và 2000, Công ty được UBND Tỉnh Phú Thọ tặng Bằng khen về việc thực hiện tốt công tác bảo hộ lao động.

Trong suốt 50 năm qua, Công ty luôn hăng hái tham gia các phong trào và công tác xã hội dưới nhiều hình thức thiết thực. Trong những năm gần đây, Công ty đã tham gia xây dựng nhà tình nghĩa tặng các gia đình liệt sĩ; phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng; hỗ trợ chương trình xóa đói giảm nghèo ở địa phương; vận động CBCNV ủng hộ đồng bào bị thiên tai bão lụt; v.v...

Tại Công ty, các công tác đoàn thể, công tác Hội Cựu chiến binh luôn được duy trì thường xuyên. Nhiều năm liền, các tổ chức; đoàn thể của Công ty đều đạt danh hiệu vững mạnh, nhiều tập thể và đoàn viên được cấp trên tặng bằng khen và giấy khen.

Đảng viên và các tổ chức Đảng trong Công ty luôn là hạt nhân chính trị, tổ chức lãnh đạo các cấp chính quyền, đoàn thể thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của các đơn vị và công ty. Trong 20 năm đổi mới, Đảng bộ của Công ty đạt danh hiệu Đảng bộ trong sạch vững mạnh trong 18 năm, 2 năm đạt loại khá.

Do có nhiều thành tích trong hoạt động công tác, Công ty đã vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì (năm 1996); Huân chương Lao động hạng Nhất (năm 1997) và được Tỉnh ủy tỉnh Phú Thọ tặng Kỷ niệm chương Hùng Vương.

Theo lộ trình đổi mới doanh nghiệp của Nhà nước, năm 2005 Công ty đã tiến hành chuyển đổi hoạt động sang mô hình cổ phần hóa. Công ty Cổ phần Hóa chất Việt Trì (VICCO) đã chính thức hoạt động từ ngày 04/01/2006.

Tính từ đó cho đến nay Công ty đã có 5 năm hoạt động theo mô hình cổ phần hóa. Trong 5 năm này, VICCO đã luôn nhận thức được những thuận lợi và khó khăn trong sản xuất kinh doanh, chủ động tìm những giải pháp hợp lý trong từng thời kỳ kế hoạch, khai thác hiệu quả năng lực của dây chuyền sản xuất cũ, đầu tư xây dựng dây chuyền sản xuất mới hiện đại, cho ra sản phẩm xút sạch đáp ứng yêu cầu của thị trường cả về số lượng và chất lượng. Nhờ đó, doanh thu của Công ty đã đạt gần 200 tỷ đồng mỗi năm và lợi nhuận hàng năm tăng 30-50%, đời sống của người lao động được cải thiện đáng kể. Đặc biệt, sản lượng các sản phẩm chủ yếu của Công ty đã đạt kết quả cao trong năm 2010: xút đạt gần 12.000 tấn, axit HCl đạt trên 28.000 tấn, ...

Với những kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh và công tác chăm lo đời sống cho người lao động, Công ty đã được nhận nhiều bằng khen của Bộ Công nghiệp (năm 2005), Bảo hiểm Xã hội Việt Nam (các năm 2005-2009); Tổng Công ty Hóa chất Việt Nam (năm 2006), ...

Hiện nay, phương châm hoạt động chủ đạo mà tập thể lãnh đạo và CBCNV Công ty đặt ra là đảm bảo sự hài hòa của các lợi ích chính đáng: đảm bảo lợi ích của các cổ đông thông qua các chỉ tiêu tăng trưởng và cổ tức thường niên; đảm bảo lợi ích của người lao động thông qua việc làm, thu nhập và các chế độ phúc lợi khác; đảm bảo lợi ích của Nhà nước; đảm bảo lợi ích của cộng đồng thông qua việc không ngừng nâng cao chất lượng môi trường, tích cực tham gia vào các phong trào hoạt động của các cấp chính quyền và đoàn thể ở địa phương.

Công ty cũng đã đưa ra một số định hướng chính trong thời gian tới: Tiếp tục duy trì và phát triển quy mô sản xuất kinh doanh, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng bình quân ³ 10%/ năm, đồng thời đảm bảo cổ tức thường niên ³ 10,5%/năm, thu nhập của người lao động tăng ³ 10%/ năm; v.v... Công ty phấn đấu từng bước cải tạo và hiện đại hóa dây chuyền, máy móc thiết bị; nâng cấp sang công nghệ điện phân dùng màng trao đổi ion tiên tiến; đồng thời không ngừng cải thiện chất lượng môi trường làm việc trong và ngoài Công ty. Bên cạnh đó, Công ty sẽ tích cực tham gia vào sự nghiệp phát triển ngành sản xuất xút – clo, sản xuất hóa chất cơ bản ở nước ta. Công ty phấn đấu không ngừng củng cố và xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh, xây dựng văn hóa Công ty lành mạnh, làm tiền đề để phát triển bền vững.

Nhìn lại 50 năm xây dựng và phát triển, có thể thấy trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thời chiến hay thời bình, lúc thuận lợi hay khó khăn, Công ty Cổ phần Hóa chất Việt Trì luôn cố gắng vươn lên duy trì sản xuất kinh doanh, không ngừng phát triển. Hiện nay, sự nghiệp Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước trong xu thế hội nhập với thế giới đang đặt ra cho Công ty rất nhiều thách thức. Song, tập thể CBCNV Công ty sẽ tiếp nối truyền thống 50 năm qua, tăng cường đoàn kết, phát huy mọi nguồn lực, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn trở ngại để luôn xứng đáng là doanh nghiệp dẫn đầu ngành sản xuất hóa chất xút – clo tại miền Bắc Việt Nam.

N.H