Câu chuyện về nguyên tố flo

12:00' AM - Thứ hai, 09/12/2002

Trong thiên nhiên hợp chất có màu thường gặp nhất của flo là fluorit, CaF2. Tiếng Latinh "Fluo" có nghĩa là chảy. Từ lâu, những nhà luyện kim đã cho thêm fluorit vào hỗn hợp phản ứng vì nó có khả năng kết hợp với kim loại làm thành chất dễ nóng chảy, nhờ đó tách được kim loại tinh khiết ra khỏi xỉ.

Lịch sử coi năm 1771 là năm tìm ra flo, khi nhà hóa học Thụy Điển Sile, chưng hỗn hợp khoáng vật fluorit (CaF2) với axit sulfuric, ông thu được một chất mới.

Lavoadiê gọi chất mới này là axit noric, vì ông nghĩ rằng hợp chất này có chứa oxy và một nguyên tố mới chưa biết.

Tất nhiên Lavoidiê đã lầm. Sau khi làm thí nghiệm đốt cháy lưu huỳnh, photpho (1872) rồi hòa tan trong nước, ông đều thu được axit. Từ đó ông tổng quát hóa rằng hễ axit là có chứa oxy. Theo ông, oxy có nghĩa là sinh ra axit.

Đến năm 1810, nhà điện hóa Anh Đêvi (H.Davy) bằng cách điện phân axit clohyđric (HCl) đã tìm ra được clo và ông đã chứng minh rằng axit này là một hợp chất của clo với hyđro.

Tương tự như vậy, ông giả thiết rằng axit flohyđric sẽ là một hợp chất của một nguyên tố mới chưa biết với hyđro.

Tuy nhiên, lịch sử đi tìm ra flo tự do là lịch sử của nguy hiểm và hy sinh của nhiều nhà khoa học. Đêvi đã không thành công trong việc điện phân axit flohyđric và ông bị ngộ độc, tuy rằng ông đã xác định được khối lượng nguyên tử của flo là bằng 19,06.

Đến năm 1834, học trò của Đêvi là nhà vật lý Farađây (M.Faraday) cố gắng tìm cách giải quyết vấn đề flo tự do bằng cách điện phân một số florua ở trạng thái nóng chảy, nhưng cũng thất bại.

Sau đó hai anh em Knôcxơ (Knox) người Airơlan tiến hành thí nghiệm 5 năm liền, kết quả một người chết và người khác bị thương. Một số nhà bác học khác đã chia sẻ số phận thảm hại của anh em Knôcxơ.

Cuối cùng, trong những năm 1854 - 1856, giáo sư Pháp trường Đại học Bách khoa ở Pari Frêmi (E.Premy) đã điện phân canxi florua (CaF2) nóng chảy. Canxi kim loại xuất hiện ở cực âm, trong khi đó một chất khí thoát ra ở cực dương.

Như vậy, Frêmi xứng đáng được coi như đồng tác giả với Sile, mặc dù ông chưa thu được khí flo để nghiên cứu tính chất. Cần nói ngay ở đây rằng không dễ dàng thu được khí flo. Nó có hoạt tính cao và rất độc, độc hơn cả axit HF.

Năm 1869, nhà hóa học Anh Gorơ (G. Gore) đã thu được một lượng rất ít flo, nhưng nó đã nổ mạnh khi tác dụng với hyđro.

Người cuối cùng thành công trong việc điều chế ra flo ở trạng thái tự do là nhà hóa học Pháp Moaxăng (A. Moissan). Trước một ủy ban đặc biệt của Viện Hàn lâm Khoa học Pari gồm những nhà hóa học nổi tiếng, Moaxăng đã trình bày thí nghiệm. Ngày đầu ông thất bại, nhưng ngày thứ hai mới thành công. Đó là năm 1886 - nửa sau của thế kỷ 19.

Năm sau, ông thu được flo lỏng.

Tính chất độc hại của flo và việc tách nó ra khỏi hợp chất để có trạng thái tự do khó khăn làm cho lúc đầu người ta không thấy vai trò của nguyên tố hóa học này. Ngay trong từ điển bách khoa kỹ thuật của Liên Xô cũ lần xuất bản năm 1936 cũng nói rằng flo không có ý nghĩa thực tế trong công nghiệp.

Hóa học flo phát triển mạnh mẽ trong những năm chiến tranh thế giới thứ hai. Khi chúng ta nói rằng urani là nhiên liệu dùng cho vũ khí hạt nhân, chúng ta muốn nói đến đồng vị 235U. Khâu khó khăn nhất, phức tạp nhất là tách đồng vị này ra khỏi đồng vị urani tự nhiên 238U. Phương pháp tách có hiệu nghiệm hơn cả là sử dụng một hợp chất rất dễ bay hơi có chứa flo, đó là UF6.

Chúng ta đã biết nhựa nhân tạo teflon, tức là nhựa có chứa flo. Nhược điểm của đồ nhựa là không chịu được nhiệt độ cao. Nhưng teflon là một chất cách điện, chịu nhiệt đến 300oC.

Hợp chất có chứa flo được dùng làm thuốc chữa bệnh. Trong nước uống nếu thiếu muối flo người ta dễ bị sâu răng. Trong nhiều loại thuốc đánh răng trên nhãn hiệu có ghi thêm chữ fluoride, tức làđã có thêm hợp chất của flo.

Cái gì ít là thuốc chữa bệnh, nhưng qúa liều lượng sẽ trở thành chất độc. Ở miền Nam châu Phi và ở Ôxtrâylia có một vài loài cây có chứa flo (kali floaxetat) rất độc. Một ít lá tươi của loại cây này (khoảng 1g) đã có thể giết chết một con cừu.

VŨ TRUNG

sưu tầm

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,