PVC đón đầu công nghiệp hóa dầu - Cần phao cứu sinh lớn hơn cho kẻ bị nạn

12:00' AM - Thứ sáu, 15/08/2003

Trong công nghiệp chất dẻo, PVC là một trong ba chất  dẻo chủ lực (Polyolern PO polyvlnyl clorua PVC và polyl styren PS). Nó đứng hàngthứ hai sau Polyolefin với tổng công suất toàn thế giới năm 1997là trên 25 triệu tấn, tiêu thụ khoảng 22 triệu tấn.

Cách đây 10 năm, mứctăng trưởngcủa PVC trên quy mô toàn cầu là 4%, trong đó khu vực Đông Nam Á là 7%, Mỹ La tinh 8%, châu Phi và Trung Đông 9%. Các nhà kinh tế cho rằng mức độtăng trưởngnày vẫn đượcduy trì trong thời gian tới và bướcvào thế kỷ 21, địa vị của PVC vẫn vữngvàng cho dù có sức ép của các cơquan bảo vệ môi trườngkết án PVC khó phân hủy và trong quá trình sản xuất có tách ra các chất "không thân thiện" với môi trường.

PVC vẫn là chất dẻo của thế kỷ sau vì đó làloại vật liệu có nhiều tính năng độc đáo: bền,chịu hóa chất, khí hậu, nước,cách điệntốt, dễ gia công, giá thành hạ. Từ PVC có thể làm ra rất nhiều dạng sản phẩm. Trên thế giới 2/3 sản lượng PVC dùng dướidạng sản phẩm cứng: ống dẫn nước,khung cửa sổ, vách ngăn, tấmlợp, tấm lát sàn, bàn ghế... Còn lại PVC đượcgia công thành những sản phẩm mềm: màng mỏng, bao bì, giày dép, vải giả da, dây cápđiện...Trong mấy năm qua ởTây Âu lượngPVC dùng làm khung cửa tăng gấp đôi, làm ống dẫn tăng40%... đưa lượng tiêu thụ bình quân lên 15kg/người. Tại các nước đang phát triển,lượng tiêu thụ còn thấp (~ 3 kg/người) song họđang ưu tiênphát triển cơ sở hạ tầng và ngành xây dựng nên nhu cầu PVC sẽ tăng vọttrong những năm tới.

Mầm mống PVC Việt Nam

Từ nhưng năm đầucủa thập kỷ 60 Việt Nam đã"biết mặt" PVC do Nhà máy hóa chất Việt Trì sản xuất. Trong phương án sảnphẩm của nhà máy có 150 tấn/nămPVC chủ yếu đểgiải quyết cân bằng cho (tạo ra HCL, cho kết hợp với axetylen từđất đèn nhậpngoại, thành VCM và trùng hợp). Những tấn bột trắng ngả hồngđầutiên ấy đã đượcNhà máy Cao su Sao vàng cán thành tấm "nilông" che mưa, nhà máy ăcquy HảiPhòng làm những tấm lá cách... Song vừa không kinh tế, lại sản lượngquá nhỏ, chẳng giải quyết đượcvấn đề gì nên ngành sản xuất này sớm chấm dứt,đặcbiệt khi bướcvào chiến tranh phá hoại của Mỹ.

Trong mấy năm qua công nghiệp gia công chất dẻo trong nước pháttriển mạnh với tốc độ tăng bìnhquân tới 28%/năm. Nếu như năm 1990 tiêu thụchất dẻo trong nướcmới là 0,5 kg/ngườithì năm 1996 đãlên tới 5,7 kg/người (dự kiến năm 2000 là13 kg/người). Toàn bộ nhựa nguyên liệu là nhập khẩu; trong sốđó PVCchiếm trung bình 1/3. PVC nhập dưới2 dạng: Bột PVC (PVC resin) và hạt PVC (PVC compound) chứa sẵn chất hóa dẻo, chất ổnđịnh,chất màu.

Nguồn cung cấp PVC bột và hạt, cũng như mộtsố bán thành phẩm PVC (tấm trải nhà, và giả da) và phụ gia chủ yếu là chấthóa dẻo DOP là các nước Đông Á và Đông Nam Á (Nhật Bản, Singapo, Hàn Quốc,ĐàiLoan, Thái Lan...). Về cơ cấulãy năm 1993 làm ví dụ:

PVC bột

PVC hạt

       sử dụng cứng

       sử dụng mềm

Các bán sản phẩm PVC

Chất hóa dẻo DOP

Cộng

31.000 tấn

 6.800 -

 6.300 -

    500 -

 3.500 -

10.000 -

51.300 -

LượngPVC nhập tăng hàng năm :Năm 19971 , riêngPVC nhập trên 72.000 tấn. Theo kế hoạh dự kiến của Tổng công ty nhựa Việt Nam nhu cầu bột PVC và chất hóa dẻo trong thời gian tới như sau :

              Năm     2000         2005            2010

              PVC     100.000     200.000        400.000

              DOP     28.000       28.000         67.000

Bước đicủa Việt Nam chúng ta đã biết, để có đượccác vật phẩm bằng PVC phải trải qua một quá trình sản xuất nhiều giai đoạn. Những nướccông nghiệp có ngành lọc dầu (chưng cất lấy nafta hoặc khai thác khí thiên nhiên) và hóa dầu (cracking, dehydro hóa) phát triển, ngườita đi lầnlượt theo sơ đồtrên. Song ở nhiều nước,nhất là các nước đang phát triển,người ta phát triển sản xuất theo kiểu mở rộng ngượcdòng: nhập bột PVC để gia công trực tiếp (hoặc làm thành PVC compound rồi gia công); tiếnđến sản xuất bột PVC từVCM; rồi sản xuất VCM từ DCE...

Với tình hình nhu cầu PVC như trên, càng sớmxây dựng ngành chất dẻo càng tiết kiệm đượcngoại tệ, sớm có sản phẩm đápứng nhu cầu Việt Nam đãchọn con đường giống như các nước đang phát triển (dù tự đầutư, liên doanh hay đểcác doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài hoạt động)

Cho đếnnay, đã cótrên 30 dự án đầutư nướcngoài vào ngành nhựa đượccấp giấy phép với tổng vốn đầutư 330 triệuUSD, trong đó có 7 dự án sản xuất nguyên liệu nhựa. Về PVC có 6 dự án. Đólà:

- Công ty Elf Atochem Việt Nam tại Đồng Nai, vốn đầutư 3.556.650 USD

- Công ty liên doanh Việt - Thái Plastchem tại TP Hồ Chí Minh, vốn đầutư 2.993.331 USD

Các nhà máy này có sản phẩm là PVC compound đãxây dựng xong và đang hoạt động. Vớicông suất 30.000 tấn/năm, sảnphẩm của hai nhà máy đủ đáp nhu cầu của thị trườnghiện nay.

Công ty Oxy-vina liên doanh giữa công ty Tranrasuco (Vũng Tàu), Công ty Khí Việt Nam, công ty Oxychem của Mỹ và Marubeni

(Nhật Bản) với tổng đầutư 109,4 triệu USD, đi từnguyên liệu là VCM trùng hợp thành PVC. Do một số vưởngmắc, dự án này chưa triển khai được.Dường nhưcông ty Oxychem muốn rút khỏi dự án và Petronas (malayxia) sẽ thế chân.

- Dự án nhựa và hóa chất Mitsui-vina, liên doanh giữa công ty Mitsui (Nhật), Thái Plastic and Chemical. Public (Tháilan), Tổng công ty Hóa chất Việt Nam và Tổng công ty Nhựa Việt Nm với tổng vốn đầutư 90 triệuUSD. Nguyên liệu là VCM  lỏng nhập khẩu, trùng hợp thành PVC, công suất 80.000 tấn/năm.Theo dự kiến, đến năm2002 công suất sẽ mở rộng tới 200.000 tấn/năm.Sau 20 tháng xây dựng khẩn trương, nhà máy đã đivào sản xuất.

- Dự án IPC - Chemquest Vietnam, liên doanh giữa TP.Hồ Chí Minh và Singapore với vốnđầu tư12 triệu USD, sản xuất DOP (dioctyl phtalat - chất hóa dẻo cho PVC) công suất 20.000 tấn/nămtừ các nguyên liệu nhập ngoại.

- Dự án LG-Vina liên doanh giữa Công ty phân bón Miền Nam và LG Hàn Quốc vốn đầutư 12.5 triệu USD, sản xuất DOP công suất 30.000 tấn/năm đã đi vào sảnxuất từ th áng 10.1997

Đó là những mầm mống ban đầu đáng phấn khởi theo cách đi "từ hạ nguồn đếnthượng nguồn" của ngành sản xuất PVC. Bộ Công nghiệp đãvạch ra một chiến lược của ngành hóa dầu để"đón" các bước đitiếp sau của sự phát triển này: tạo ra etylen từ cracking nafta (hoặc khí thiên nhiên), cao hóa rồi gặp nhau ở VCM, đồngthời cung cấp 2-etyl hexanol và axit terephtalic. Theo dự kiến vào khoảng năm 2010 chúng ta sẽcó khả năng sản xuất từ đầu đến cuối500.000 tấn nhựa PVC và 75.000 tấn DOP

...Và bước đi tạm thờichưa xuôi xẻ

Bước đicủa ngành PVC như vậy đãrõ ràng và ngườita có quyền hy vọng. Thế nhưng... hìnhnhư ngành PVC ra đờidưới mộtngôi sao xấu. Nó gặp quá nhiều khó khăn.

- Hai cơ sở sản xuất PVC comfound không cạnh tranh đượcvới hàng nhập khẩu, chỉ hoạt độngvới 30-35% công suất.

- Cơ sởsản xuất PVC resin chưa chính thứckhánh thành đang ở giai đoạn sản xuấtthử nhưng theo lời ông phó Tổng giám đốcthì "... đang phải tính đếngiải pháp cuối cùng là đóng cửa nhà máy"

- Cơ sở sảnxuất DOP tung sản phẩm ra thị trườngtừ 1-1998 thì đến 30-4-1998 đãtạm thời... ngừng sản xuất.

Nguyên nhân

Có nguyên nhân khách quan: Các cơ sởnày ra đờitrong bối cảnh cơn bão táptiền tệ đang vầnvụ trên bầu trời Đông Nam Á.Đồng tiền các nướccung cấp nguyên liệu cho ngành chất dẻo Việt Nam bị sụt giá so với đồng đô la Mỹ,khiến giá bán các chất dẻo nguyên liệu và phụ gia (PVC resin, PVC compound , DOP) của họ trên thị trườngthế giới hạ xuống một cách bất ngờ. Không chỉ hạ do tỷ giá chuyển đổi, họ còn cố tình hạ đểbán được hàng, thu ngoại tê. Chỉ cần lấy ví dụ PVC bột đểcó thể hình dung. Nếu như năm 1995 giáPVC bột là 1.200 USD/tấn, thì năm 1997(tính trung bình) là 750 USD/tấn; còn hiện nay chỉ là 530 USD/tấn (giá CIF). Trong khi đó ởMitsui-Vina, do nhà máy sinh sau đẻ muộn so với các nhà máy cùng loại ở nướcngoài, chi phí ban đầucòn cao, thời gian hoàn thành vốn còn dài... nên giá thành vốn đãcao hơn mức trung bình, lại chẳng có biện pháp nào đểhạ xuống.

Tình hình y như vậyở PVC compound và DOP? Nếu như giá thành bột PVC cao hơn giánhập 30% thì với DOP giá thành cao hơn giá nhập 20%.

Sản phẩm nào cũng có một mặt bằng giá ở một thời điểm.Muốn bán đượchàng, phải bán với giá bằng giá nhập khẩu.

Thật khó hình dụng con số bị lỗ nếu cứ tiếp tục sản xuất. Với Mitsui VINA, con số đó là10 triệu USD/năm. Nói cách khác, càngnỗ lực sản xuất bao nhiêu, càng nhanh chóng sụp đổbấy nhiêu. Ai có thể khẳng địnhsự sụt giá trên thị trườngthế giới bao giờ  mới kết thúc? Còn cả một thực tế nàynữa: thấy giá chất  dẻo nguyên liệu hạ, các hộ tiêu thụ trongnước đãchớp thời cơ tranh thủnhập khẩu; nên có sản xuất chưabiết sẽ bán tới đâu... Chỉ có một cách gỡ ra duy nhất: Nhà nướcra tay  bằng cách đưa ra cácchính sách bảo hộ hàng sản xuất trong nướcthông qua thuế: Xóa bỏ hoặc điềuchỉnh những thứ thuế chưahợp lý lắm đốivới các cơ sởsản xuất trong nướcvà bổ sung hoặc tăng thuếnhập.

Theo biểu thuế trước đây, sảnxuất DOP phải chịu  thuế doanh thu 4%, thuế nhập khẩu nguyên liệu1%, trong khi DOP nhập khẩu coi là hóa chất cơbản được miễn thuế. Sản xuất PVC phải chịu thuếdoanh thu 4%, thuế nhập khẩu nguyên liệu 5%, trong khi PVC bột không thuế, PVC hạt chỉ phải chịu 3% thuếnhập. Đó chính là một trong những nguyên nhân làm độigiá thành sản xuất trong nướcvà giảm khả năng cạnhtranh của sản phẩm trong nướckhi đưa ra nướcngoài.

Các cơ sởsản xuất PVC và DOP đãkiến nghị nhà nướcxem xét các vấn đềtrên để hỗtrợ họ trong những giai đoạnkhó khăn này,nếu không "những đứacon đầu lòng" của ngành PVC đànhphải chết yểu. Những kiến nghị đó đượcsự đồngtình của Bộ Công nghiệp. Bộ đã xác nhận nguyên liệu đểsản xuất DOP (PA và ZEH) cũng như PVC (VCM) thuộcloại hóa chất cơ bản,có thể vận dụng đểmiễn thuế nhập. Đồngthời, DOP và PVC là sản phẩm thay thế nhập khẩu. Vì vậycó thể vận dụng các chính sách thuế cho nhóm sản phẩm nàyvà chính sách đốivới các liên doanh đểgiảm hoặc miễn hẳn thuế doanh thu. Việc đềxuất thuế bảo hộ vào những thời điểmnhất định để bảovệ hàng trong nước cũng là điềucần thiết (sau đó giảmdần và xóa bỏ) khi cơ sở sảnxuất hàng trong nước đủ mạnh,có khả năng chấp nhận "cuộc chơi".Được biết, nhân nướcchưa có ý kiến gì về hai loại thuế trên, nhưngvới loại thứ ba đãcó ý kiến. Thuế suất của PVC bột và hạt nhậplà 10% DOP, là 5%. Nhưng sau khi cân nhắc(?) đã quyết định thuế xuất đốivới PVC nhập (cả hạt và bột) là 3% và DOP là 5 %, kể từ ngày 16.6.1998 .

Cái phao cứu sinh đã đượcvứt xuống cho kẻ bị nạn. Song ngườita có cảm giác cái phao này quá nhỏ, chưa giúp ích đượcbao nhiêu cho ngườigiữa dòng nướcxiết. Họ chỉ muốn cái phao ấy có đủsức nâng cần thiết đểhọ khỏi chết chìm và vẫn phải vùng vẫy hếtmình, khổ công tập dượt để đếnmột lúc nào đó đủsức bơi trên một dòng sông rộng lớn, nơihòa nhập của những dòng sông con.

HÀ TUẤN

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,