Đột phá KHCN - Đổi mới sáng tạo.

Từ các hội chợ lớn châu Âu đến thực tiễn ứng dụng - Bức tranh toàn cảnh về cuộc cách mạng pin lithium trong công nghiệp

Năm 2025 đã khép lại với những dấu ấn quan trọng trong lĩnh vực điện hóa công nghiệp. Tại ba triển lãm công nghiệp lớn ở châu Âu - Bauma (máy xây dựng), IVT Expo (thiết bị OEM) và GIS Expo (nâng hạ công nghiệp) - một thông điệp rõ ràng được khẳng định: điện hóa công nghiệp không còn là câu hỏi "có nên" mà là "làm thế nào" để thực hiện hiệu quả, bền vững và cạnh tranh.
Từ những cuộc trao đổi trực tiếp với các nhà sản xuất, đối tác và người dùng tại các sự kiện này, ba xu hướng chính đang định hình lại ngành công nghiệp đã được xác định rõ nét.

XU HƯỚNG 1: PIN LFP KHẲNG ĐỊNH VỊ THẾ - TỪ GIẢI PHÁP THAY THẾ ĐẾN TIÊU CHUẨN TOÀN CẦU

Từ "phương án dự phòng" đến "lựa chọn chiến lược"

Trong vài năm trở lại đây, công nghệ pin LFP (Lithium Iron Phosphate - Lithium Sắt Phosphate) đã chuyển mình từ một công nghệ ngách sang tiêu chuẩn toàn cầu. Điều mà trước đây từng được xem là sự thỏa hiệp giữa chi phí và hiệu suất, giờ đây đã trở thành lựa chọn chiến lược cho các nhà sản xuất và vận hành công nghiệp nhờ vào độ bền kỹ thuật và sự phù hợp với yêu cầu bền vững mới của thị trường châu Âu.

Các chuyên gia trong ngành nhận định: chỉ vài năm trước, lithium sắt phosphate còn được coi là giải pháp chuyển tiếp. Nhưng thực tế ngày nay cho thấy đây là công nghệ bền vững và linh hoạt nhất trên thị trường. Sản xuất quy mô lớn đang chuyển từ NMC sang LFP, và lợi ích ngày càng rõ ràng.

Tăng trưởng được chứng minh bằng số liệu

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm 2024 pin LFP chiếm hơn 55% sản lượng cell toàn cầu dành cho xe điện và ứng dụng công nghiệp, tăng 35% so với năm 2022. Các phân tích thị trường cho thấy sự tăng trưởng ổn định trong việc áp dụng LFP, được hỗ trợ bởi việc giảm chi phí cell/pack và sự thúc đẩy từ các công ty lớn trên toàn cầu.

Ưu điểm vượt trội của pin LFP

Pin LFP được xác nhận là giải pháp cạnh tranh nhất trong nhiều phân khúc nhờ:

An toàn nhiệt cao hơn

• Ngưỡng nhiệt thoát khống chế (thermal runaway) cao hơn các loại pin khác
• Giảm thiểu đáng kể nguy cơ cháy nổ

Không chứa nguyên liệu quan trọng

• Không có niken, mangan và coban
• Giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng địa chính trị nhạy cảm

Sạc nhanh và quản lý chu kỳ thông minh

• Nhờ hệ thống BMS (Battery Management System) tiên tiến
• Nền tảng giám sát từ xa

Chi phí giảm

• Giảm chi phí dọc theo chuỗi giá trị (cell và pack)
• Nguồn cung ứng rộng rãi

Bền vững về môi trường và xã hội

• Phù hợp với mục tiêu của Thỏa thuận Xanh châu Âu (European Green Deal)

Tác động trực tiếp đến thiết kế công nghiệp

Đối với các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) và đơn vị tích hợp hệ thống, sự phát triển của công nghệ LFP tạo ra tác động trực tiếp đến thiết kế máy móc và phương tiện công nghiệp. Sự tiến hóa của cell LFP mật độ cao giúp giảm kích thước tổng thể và tăng công suất riêng, đơn giản hóa việc tích hợp ngay cả trong các ứng dụng như cần cẩu, máy đào đất, xe AGV và thang nâng người.

Đồng thời, tiêu chuẩn hóa các mô-đun và hệ thống cân bằng đã làm cho pin dễ tích hợp hơn, với lợi ích rõ ràng về khả năng mở rộng và bảo trì.

Hơn nữa, sự kết hợp giữa công nghệ LFP và hệ thống giám sát dự đoán nâng cao tiêu chuẩn về độ tin cậy và Tổng Chi phí Sở hữu (TCO).

Từ tính bền vững đến khả năng cạnh tranh

Ngoài an toàn và độ bền, công nghệ LFP giải quyết một ưu tiên chiến lược của châu Âu: giảm phụ thuộc vào nguyên liệu thô quan trọng. Việc không có coban và niken - những nguyên tố có tác động môi trường và địa chính trị cao - rút ngắn chuỗi cung ứng và cải thiện khả năng truy xuất nguồn gốc, cả hai đều là yếu tố then chốt để áp dụng Quy định về Pin EU mới 2023/1542.
Sự chuyển đổi này sang vật liệu dễ tiếp cận hơn và quy trình công nghiệp bền vững hơn không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là yếu tố cạnh tranh công nghiệp: nó cho phép các nhà sản xuất duy trì sản xuất tại châu Âu, cải thiện biên lợi nhuận và đảm bảo tính liên tục của nguồn cung.

Như đã thấy tại cả ba triển lãm năm 2025, các nhà sản xuất đang áp dụng công nghệ LFP một cách có hệ thống giờ đây có thể cung cấp máy móc đáng tin cậy hơn với chi phí vận hành thấp hơn và khả năng dự đoán vòng đời tốt hơn.

XU HƯỚNG 2: PHÁ VỠ NHỮNG QUAN NIỆM SAI LẦM - THÁCH THỨC VĂN HÓA CỦA ĐIỆN HÓA

Ba quan niệm sai lầm cần vượt qua

Mặc dù công nghệ phát triển nhanh chóng, con đường hướng tới điện hóa vẫn bị cản trở bởi một loạt định kiến và quan niệm sai lầm làm chậm việc áp dụng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp. Trong các cuộc triển lãm năm nay, các cuộc thảo luận với nhà sản xuất và vận hành viên nhấn mạnh một điểm quan trọng: công nghệ đã sẵn sàng nhưng nhận thức chưa luôn phù hợp với thực tế.

1. "Pin dễ bắt lửa"

Theo Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Hoa Kỳ, nguy cơ cháy ở xe điện thấp hơn mười lần so với xe động cơ đốt trong. Trong các ứng dụng công nghiệp, công nghệ LFP đảm bảo độ ổn định nhiệt tối đa và khả năng phản ứng tối thiểu ngay cả khi va chạm hoặc đoản mạch. Việc tích hợp hệ thống giám sát liên tục và trí tuệ nhân tạo dự đoán giờ đây cho phép hành động phòng ngừa, giảm thêm rủi ro.

2. "Pin chỉ dùng được vài năm"

Thực tế, tuổi thọ hữu ích của pin LFP công nghiệp dễ dàng vượt quá 10 năm, với hơn 4.000 chu kỳ sạc-xả. Với quản lý nhiệt độ phù hợp và hệ thống cân bằng tiên tiến, mức suy giảm trung bình hàng năm giảm xuống dưới 2%. Ngày nay tuổi thọ của pin được thiết kế tốt vượt qua cả tuổi thọ cơ khí của nhiều phương tiện.

3. "Không đủ trạm sạc"

Số lượng điểm sạc công cộng ở châu Âu tăng 42% chỉ trong năm 2024, đạt hơn 870.000 điểm (nguồn: ACEA). Đến những điểm này phải thêm cơ sở hạ tầng sạc dành riêng cho công nghiệp, ngày càng phổ biến tại các địa điểm sản xuất và logistics. Thách thức thực sự không phải là số lượng mà là tiêu chuẩn hóa giao thức sạc và quản lý dòng năng lượng thông minh, các lĩnh vực mà châu Âu đang đầu tư mạnh.

Vai trò của truyền thông kỹ thuật minh bạch

Những quan niệm sai lầm này tiếp tục lan truyền vì thường thiếu các công cụ truyền thông rõ ràng, kỹ thuật có khả năng chuyển đổi sự phức tạp của điện hóa thành lợi ích hữu hình cho người dùng.

Mục tiêu không chỉ là "thuyết phục" mà là chứng minh, bằng thử nghiệm thực địa, rằng điện hóa công nghiệp giờ đây là giải pháp đáng tin cậy, bền vững và đã cạnh tranh về mặt kinh tế. Trong vấn đề này, việc phổ biến các ứng dụng, điểm chuẩn kỹ thuật và phân tích so sánh trở thành yếu tố quan trọng để thị trường phát triển.

XU HƯỚNG 3: CHUỖI CUNG ỨNG CÙNG PHÁT TRIỂN - KỸ NĂNG, ĐÀO TẠO VÀ HỢP TÁC

Từ nguyên mẫu đến sản xuất hàng loạt

Điện hóa công nghiệp không phải là cuộc đua cá nhân mà là quá trình hệ thống. Dựa trên các cuộc trò chuyện với OEM, đơn vị tích hợp hệ thống và đại lý trong Bauma, IVT Expo và GIS Expo, rõ ràng với tất cả rằng không có quá trình chuyển đổi nào có thể diễn ra mà không có sự tăng trưởng tập thể về kỹ năng và quy trình.

Quá trình chuyển đổi từ nguyên mẫu sang sản xuất công nghiệp của một phương tiện điện đòi hỏi nhiều năm phát triển, xác thực và thử nghiệm, với mức độ phức tạp cao hơn nhiều so với máy đốt trong. Mỗi giai đoạn - thiết kế, tích hợp điện tử, thử nghiệm, giám sát từ xa - đều đòi hỏi chuyên môn cụ thể.

Sự phức tạp này làm cho phương pháp đồng thiết kế giữa nhà cung cấp pin, nhà sản xuất máy và đơn vị tích hợp hệ thống trở nên thiết yếu. Chỉ bằng cách chia sẻ yêu cầu và ràng buộc thiết kế từ giai đoạn đầu mới có thể giảm thời gian phát triển và cải thiện độ tin cậy tổng thể của hệ thống.

Kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng mềm

Thay đổi công nghệ cũng mang đến sự thay đổi văn hóa. Ngày nay các chuyên gia kỹ thuất không chỉ phải hiểu về hóa học và điện tử mà còn phải phân tích dữ liệu, sử dụng phần mềm chẩn đoán và giải thích logic dự đoán.

Đào tạo liên tục, cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, đã trở thành tài sản chiến lược để duy trì khả năng cạnh tranh.

Theo báo cáo của McKinsey về "Tương lai của Điện hóa Công nghiệp 2025", 60% nhà sản xuất châu Âu đã khởi động kế hoạch nâng cao kỹ năng cho nhân viên kỹ thuật, tập trung vào điện tử công suất, phần mềm nhúng và phân tích dữ liệu.

Hợp tác và minh bạch dọc chuỗi cung ứng

Một khía cạnh quan trọng khác liên quan đến chia sẻ dữ liệu dọc theo toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc sử dụng nền tảng kỹ thuật số và hệ thống giám sát từ xa giờ đây cho phép thu thập thông tin hữu ích không chỉ để bảo trì mà còn để tối ưu hóa quy trình sản xuất và vận hành.

Tính minh bạch do đó trở thành yếu tố cạnh tranh, cải thiện chất lượng, giảm thời gian ngừng hoạt động và đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc - tất cả đều là yêu cầu thiết yếu cho các chứng nhận theo Quy định Pin EU 2023/1542.

ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ VÀ SỐ HÓA: TƯƠNG LAI CỦA ĐIỆN HÓA

Bên cạnh quy định, một trụ cột khác của sự thay đổi là đổi mới công nghệ. Ngành pin và điện hóa công nghiệp đang phát triển theo ba hướng chính:

1. Tiến hóa của công nghệ LFP

Công nghệ LFP tiếp tục cải thiện về mật độ năng lượng và hiệu suất ở nhiệt độ thấp. Cell "LFP 2.0" mới hiện đạt mật độ 190 Wh/kg, tiệm cận giá trị công nghệ NMC nhưng với chi phí thấp hơn và an toàn hơn. Sự tiến hóa này làm cho LFP càng cạnh tranh hơn cho các ứng dụng xe hạng nặng và off-highway.

2. Ứng dụng đầu tiên của pin sodium

Đồng thời pin sodium-ion đang bước vào thị trường, một công nghệ mà theo IEA "Energy Storage Outlook 2025" có thể bao phủ tới 10% lưu trữ tĩnh của châu Âu vào năm 2030. Đây là giải pháp thú vị cho các ứng dụng cố định nơi trọng lượng không phải là yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, nó chưa sẵn sàng cho sử dụng trên xe do mật độ năng lượng thấp hơn và hiệu quả về thể tích kém.

3. Trí tuệ nhân tạo và bảo trì dự đoán

Nền tảng giám sát từ xa và kỹ thuật trí tuệ nhân tạo dự đoán đang cách mạng hóa quản lý đội xe và nhà máy. Bằng cách phân tích hàng triệu log và dữ liệu sử dụng, có thể dự đoán sự cố, tối ưu hóa chu kỳ sạc và giảm TCO (Tổng Chi phí Sở hữu).

Phương pháp này, kết hợp phần cứng và phần mềm, giờ đây là đòn bẩy chính để cải thiện hiệu quả, độ tin cậy và tính bền vững. Nhìn về phía trước, sự tích hợp giữa AI và Big Data sẽ là động lực chính của điện hóa công nghiệp.

NHÌN VỀ NĂM 2026: LIÊN TỤC, ĐỔI MỚI VÀ HỢP TÁC

Một thông điệp rõ ràng xuất hiện từ các triển lãm 2025: ngành điện hóa công nghiệp đã bước vào giai đoạn trưởng thành và củng cố. Các công ty đã đầu tư vào nghiên cứu, số hóa và đào tạo trong những năm gần đây giờ đang gặt hái những kết quả đầu tiên, trong khi các đơn vị mới đang hăng hái bắt đầu quá trình chuyển đổi.

Năm 2026 sẽ là năm của hợp tác và liên tục:

• Hợp tác giữa nhà sản xuất pin và nhà chế tạo máy sẽ ngày càng tích hợp và dựa trên đồng phát triển
• Liên tục sẽ liên quan đến việc củng cố chuyên môn nội bộ để biến đổi mới thành thói quen vận hành
• Tính bền vững sẽ trở thành điều kiện tiên quyết không chỉ từ góc độ kỹ thuật mà còn từ góc độ chiến lược và cạnh tranh

Tương lai của điện hóa nằm ở sự cân bằng giữa công nghệ, con người và trách nhiệm công nghiệp. Những ai đã thực hiện những bước đầu tiên giờ đây không chỉ sẵn sàng tham gia quá trình chuyển đổi này mà còn có khả năng dẫn dắt nó. Và 2026 sẽ là năm mà ngành công nghiệp gặt hái đầy đủ thành quả.

KẾT LUẬN

Điện hóa công nghiệp không còn là xu hướng tương lai mà đã trở thành hiện thực hôm nay. Pin LFP, với những ưu điểm vượt trội về an toàn, bền vững và chi phí, đang dẫn đầu cuộc cách mạng này.

Thách thức lớn nhất không phải là công nghệ - mà là thay đổi nhận thức, xây dựng kỹ năng và tạo ra hệ sinh thái hợp tác. Các quốc gia và doanh nghiệp nào nắm bắt được xu hướng này, đầu tư đúng hướng vào con người và công nghệ, sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững trong thập kỷ tới.

Việt Nam hoàn toàn có khả năng tham gia vào làn sóng chuyển đổi này, với vị thế là trung tâm sản xuất của khu vực và nguồn nhân lực dồi dào. Điều quan trọng là hành động ngay hôm nay để không bỏ lỡ cơ hội của tương lai.

Bài viết được tổng hợp từ các xu hướng công nghệ và thực tiễn tại các triển lãm công nghiệp châu Âu 2025: Bauma (Munich, Đức), IVT Expo (Cologne, Đức) và GIS Expo. Nguồn dữ liệu: IEA (International Energy Agency), McKinsey & Company, ACEA (European Automobile Manufacturers' Association), Insurance Institute for Highway Safety.