Đột phá KHCN - Đổi mới sáng tạo.

Thị trường lốp xe toàn cầu trị giá 50 tỷ USD được mệnh danh là ngành “tăng trưởng chậm hơn cả kem đánh răng”. Nhưng tại Mỹ - thị trường lớn thứ hai thế giới - xe điện đang mở ra cơ hội bứt phá chưa từng có trong nhiều thập kỷ.

Bài viết phân tích dựa trên dữ liệu và quan sát từ thị trường Mỹ - nơi đang dẫn đầu xu hướng chuyển đổi sang xe điện và có những tác động rõ nét nhất đến ngành lốp xe.

Trong khi hầu hết các ngành công nghiệp đua nhau tăng trưởng hai con số, ngành sản xuất lốp xe lại phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: tăng trưởng chậm chạp, biên lợi nhuận mỏng manh và khách hàng coi sản phẩm như hàng hóa thông thường không có gì khác biệt.

“Ngành này tăng trưởng nhanh hơn dân số một chút, nhưng chậm hơn nhiều so với GDP. Theo một cách nào đó, nó tăng trưởng chậm hơn cả kem đánh răng, giống như toàn bộ ngành công nghiệp ô tô nói chung,” John Healy, chuyên gia phân tích tại Northcoast Research nhận định.

Thị trường Mỹ: Đình trệ và cạnh tranh khốc liệt

Từ năm 2017 đến 2022, thị trường lốp xe và cao su Mỹ chỉ tăng trưởng khoảng 9%. Người Mỹ đã mua 330 triệu lốp xe trong năm 2022, tăng chưa đến 1% so với năm năm trước đó. Tổng nhu cầu tại thị trường này dự kiến chỉ tăng khoảng 0,8% đến năm 2027.

Ba nhà sản xuất lốp hàng đầu chiếm hơn một nửa tổng doanh số bán lốp xe tại Mỹ, nhưng họ vẫn phải vật lộn trong một thị trường cực kỳ cạnh tranh. Ngành công nghiệp này phụ thuộc nhiều vào giá nguyên liệu thô - cao su, vải, thép và carbon đen - mà các công ty gần như không có khả năng kiểm soát.

Thách thức lớn hơn đến từ chính khách hàng. Theo ước tính của Healy, có tới một nửa số khách hàng không quan tâm đến thương hiệu lốp xe mà họ chọn. Giá cả thường là yếu tố phân biệt duy nhất.

“Khi bạn tổng hợp tất cả những điều này - bản chất toàn cầu của ngành, số lượng nhà khai thác và đối thủ cạnh tranh, một nửa cơ sở khách hàng mua dựa trên giá chứ không phải thương hiệu, và việc không thể biết khi nào khách hàng sẽ đến với bạn - nó tạo ra một động lực khiến vào ngày 1 tháng 1, rất khó để biết liệu doanh nghiệp của bạn sẽ tăng trưởng 3% hay giảm 3%,” Healy giải thích.

Nghịch lý của đổi mới: Sản phẩm tốt hơn, doanh thu thấp hơn

Một trong những cách chính mà các công ty lốp xe cạnh tranh với nhau là tạo ra sản phẩm khác biệt. Nhưng đây chính là một nghịch lý đau đầu của ngành.

“Làm thế nào để bạn tạo sự khác biệt cho sản phẩm? Bạn cố gắng làm cho nó bền hơn. Về bản chất, nghiên cứu và phát triển mà các công ty lốp xe đầu tư vào doanh nghiệp của họ đang gây tổn hại đến DNA của họ trong dài hạn. Nó làm chậm tần suất thay thế bằng cách làm cho lốp xe bền hơn. Vì vậy, đây thực sự là một ngành kinh doanh khó khăn,” Healy nói.

Kể từ khi Michelin, một trong những nhà sản xuất lốp xe lớn nhất thế giới, tạo ra lốp radial vào năm 1946, ngành công nghiệp đã có nhiều đổi mới. Hợp chất cao su, vật liệu được đưa vào lốp đã thay đổi triệt để qua nhiều năm - từ hợp chất giữ mềm ở nhiệt độ lạnh hơn cho lốp mùa đông, đến các loại vật liệu khác nhau được điều chỉnh cho các loại hiệu suất khác nhau.

Xe điện: “Cơn sốt vàng” cho ngành lốp xe

Nhưng tương lai có thể trông rất khác. Nhiều người tin rằng sự chuyển đổi thực sự sang xe điện sẽ mở ra một lĩnh vực cơ hội hoàn toàn mới. Lốp xe điện đắt hơn 50% và cần được thay thế thường xuyên hơn 20%.

“Nếu xe điện thực sự phát triển và lan rộng trong số lượng xe như một số người nghĩ, nó có thể mang lại cái mà tôi gọi là 'cơn sốt vàng' cho các nhà sản xuất lốp xe,” Healy dự đoán.

Michelin dự đoán thị trường thay thế lốp xe điện sẽ tăng khoảng 6-7% vào năm 2027, so với khoảng 1-2% hiện tại. Công ty phân tích AlixPartners cho biết tổng thị trường lốp xe điện dự kiến sẽ tăng trưởng với tốc độ hàng năm ghép là 33% đến năm 2031, trong khi lốp xe động cơ đốt trong dự kiến giảm 2%.

“Đây có thể là điều đầu tiên từ góc độ phát triển thị trường ô tô trong nhiều thập kỷ thực sự khiến nhu cầu lốp xe tăng lên,” chuyên gia nhận định.

Thách thức kỹ thuật: ít ồn hơn, nặng hơn và nhanh hơn

Xe điện mang đến cả thách thức và cơ hội theo những cách giúp phân biệt các nhà sản xuất lốp xe với nhau.

Vấn đề tiếng ồn: Xe điện yên tĩnh hơn nhiều so với xe động cơ đốt trong, khiến tiếng ồn từ lốp trở nên rõ rệt hơn. “Nghĩ về tiếng ồn mà một quả bóng rổ tạo ra khi nó nảy? Đó là không khí bên trong lốp xe rung khi bạn nảy bóng rổ. Lốp xe cũng làm điều tương tự,” một kỹ sư của Goodyear giải thích. Có nhiều cách để giảm thiểu điều này, chẳng hạn như chèn bọt xốp để giảm âm thanh.

Tầm hoạt động của pin: Xăng vẫn dày đặc năng lượng hơn nhiều so với pin xe điện thông thường. Pin của Chevy Bolt có tầm hoạt động 259 dặm nặng khoảng 960 pound (435 kg). Chiếc Chevy Cruze chạy xăng tương đương có thể di chuyển gần 550 dặm với một lần đổ đầy. Bình xăng của nó chứa 13,7 gallon, nặng chỉ hơn 80 pound (36 kg).

Mặc dù pin xe điện không lưu trữ năng lượng hiệu quả như xăng, xe điện lại cung cấp năng lượng đã lưu trữ hiệu quả hơn nhiều. Chỉ khoảng 16-25% năng lượng được lưu trữ trong một gallon xăng thực sự cung cấp năng lượng cho bánh xe. Ngược lại, xe điện cung cấp khoảng hai phần ba năng lượng của chúng cho bánh xe.

Cải thiện lốp xe có thể có tác động đáng kể đến tầm hoạt động của xe điện. “Chúng tôi đã thực hiện các nghiên cứu cho thấy rằng bạn có thể tác động đến tầm hoạt động của xe điện lên tới 10, thậm chí có thể là 15%, tùy thuộc vào lựa chọn lốp xe của bạn,” đại diện Goodyear cho biết. Điều đó có nghĩa là nếu một chiếc xe có tầm hoạt động 300 dặm, bạn có thể nhận thêm 45 dặm chỉ từ việc sử dụng đúng loại lốp.

Vấn đề lớn nhất: Xe điện “ngốn” lốp

Một thách thức chính - và cũng có thể là lợi ích lớn nhất cho các nhà sản xuất lốp - là xe điện mòn lốp rất nhanh. Đây là xu hướng đang được ghi nhận rõ nét nhất tại thị trường Mỹ, nơi có tỷ lệ xe điện cao cấp và hiệu suất cao đáng kể.

Xe điện nặng hơn nhiều so với xe động cơ đốt trong tương đương. Ví dụ, Kia Niro EV nặng hơn khoảng 20% so với phiên bản động cơ đốt trong. GMC Hummer EV gần gấp đôi trọng lượng của xe bán tải GMC Sierra 1500 với động cơ turbo diesel.

Xe điện cũng tăng tốc nhanh hơn. Niro với động cơ tăng tốc từ 0 đến 100 km/h trong khoảng 10,4 giây. Niro EV làm điều đó trong 7,8 giây. Nhiều xe điện có thể dễ dàng đạt được mức độ nhanh của siêu xe.

Điều này là do mô-men xoắn - thước đo công suất mà động cơ cung cấp cho bánh xe. Động cơ điện không có những ràng buộc giống như động cơ đốt trong, vì vậy chúng có thể cung cấp mô-men xoắn rất nhanh, về cơ bản là tức thì. Một chiếc xe cất cánh như vậy sẽ mài mòn lốp nhiều hơn khi chúng cố gắng bám đường và tăng tốc xe. Thêm trọng lượng lên trên đó, và những lốp xe đó đang mài mòn đường nhựa rất mạnh.

“Lốp xe hiệu suất cao nói chung mòn nhanh. Bây giờ bạn đặt tải trọng và công suất tức thì lên loại lốp đó, nó sẽ mòn thậm chí còn nhanh hơn. Một số xe này đang làm mòn lốp trong 15.000 đến 20.000 dặm, điều này đáng lo ngại vì chúng cũng cực kỳ đắt tiền,” một chuyên gia ngành cho biết.

Cuộc đua công nghệ mới

Theo ước tính tại thị trường Mỹ, chi phí thay thế lốp xe điện trong thời gian trung bình một chiếc xe (hơn 12 năm vào năm 2023) sẽ gấp đôi so với xe động cơ đốt trong. Lốp xe điện đắt hơn khoảng 50% và cần được thay thế thường xuyên hơn khoảng 20%.

“Chúng tôi đã nghe điều này từ các chuỗi thay thế lốp xe trong khoảng hai đến ba năm một cách nhất quán. Một chiếc xe Tesla thay lốp cứ sau 15.000 dặm thay vì sau mỗi 40.000 hoặc 50.000 dặm. Và 15.000 đó thực sự có thể cao hơn một chút. Đôi khi nó thậm chí có thể gần 12.000 dặm hơn,” Healy chia sẻ.

Tuy nhiên, các nhà sản xuất lớn nhất nói rằng lốp xe điện hoặc “sẵn sàng cho xe điện” của họ sẽ bền hơn nhiều. Lốp Turanza EV của Bridgestone có bảo hành giới hạn 50.000 dặm, và ElectricDrive của Goodyear có bảo hành 60.000 dặm.

Các xu hướng phát triển lốp xe khác cũng đặt ra những thách thức và cơ hội mới. Một trong số đó là “trí tuệ lốp xe”. Lốp Goodyear được trang bị trên Tesla Cybertruck được trang bị cảm biến đo nhiệt độ lốp, áp suất và lượng cao su thực sự tiếp xúc với đường. Kéo dữ liệu đó lại với nhau cho phép một số dự đoán: còn bao nhiêu bề mặt gai trên lốp, khi nào lốp cần được thay thế, v.v.

Xu hướng vành lớn và sự phức tạp gia tăng tại thị trường Mỹ

Một lĩnh vực khác đã chứng kiến nhiều thay đổi là đường kính lốp xe. Kích thước ngày càng tăng của các phương tiện Mỹ đã thúc đẩy nhu cầu về bánh xe tỷ lệ. Đường kính vành dưới 18 inch vẫn chiếm phần lớn doanh số thay thế lốp xe tại Mỹ, nhưng kích thước lớn hơn đang tăng trưởng mạnh. Đường kính từ 18 inch trở lên đã tăng 10% trong tháng 2 năm 2023 so với cùng kỳ năm trước.

“Sự gia tăng kích thước thật điên rồ. Rất nhiều xe điện mà chúng tôi đang thấy có bánh xe 20, 21 inch, 22 inch. Lốp xe bao quanh bánh xe có kích thước đó, bất kể chúng được quảng cáo làm gì, chúng đều đắt hơn,” một chuyên gia lốp xe cho biết.

“Khi mọi người hướng tới điều đó, các nhà sản xuất xe sẽ tiếp tục củng cố hành vi đó khi họ được khen thưởng cho điều đó. Và vì vậy, những gì chúng tôi đã thấy là trong 15 đến 20 năm qua, một sự gia tăng đáng kể chỉ về số lượng kích thước thô trên thị trường. Ngành công nghiệp rất khó khăn như một cơ sở, nhưng nó tiếp tục trở nên phức tạp hơn khi nó trở nên mới hơn và chúng ta có được những kích thước mới hơn. Và tôi nghĩ chúng ta đang trên bờ vực bắt đầu thấy lốp xe đường kính vành 23 và 24 inch trở thành một phần lớn của thị trường,” đại diện Goodyear dự báo.

Thách thức nguồn lực

Trong khi tất cả những thay đổi nhanh chóng này - xe nặng hơn, mạnh hơn, cảm biến tích hợp, bánh xe khổng lồ - mang lại cơ hội tăng trưởng, chúng cũng gây áp lực lên ngân sách của các công ty quen hoạt động với biên lợi nhuận cực kỳ mỏng.

“Chúng tôi chỉ có rất nhiều công suất. Chúng tôi chỉ có rất nhiều khả năng nghiên cứu và phát triển. Chúng tôi phải theo đuổi những phần nào của thị trường với cái giá có thể là những phần khác của thị trường? Và vì vậy, tôi nghĩ bạn đã thấy, một lần nữa, với đường kính vành tăng lên, một số trong những chiếc xe cũ hơn có thể không nhất thiết nhận được tất cả công nghệ mới nhất chỉ vì chúng tôi phải tập trung vào những thứ như sản phẩm xe điện để đảm bảo rằng chúng tôi ở đó khi thị trường đó phát triển,” một giám đốc sản xuất lốp thừa nhận.

Triển vọng: Từ “chậm như rùa” đến “sốt vàng”?

Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng đình trệ, ngành lốp xe cuối cùng cũng có thể tìm thấy động lực mới từ cuộc cách mạng xe điện. Dù vẫn còn nhiều thách thức về kỹ thuật, nguồn lực và cạnh tranh, cơ hội cho những nhà sản xuất biết nắm bắt xu hướng là rất lớn.

“Trong khi xe điện mở rộng, thật khó để tôi nghĩ rằng đó không phải là một điều thực sự tốt cho Goodyear và các nhà sản xuất khác,” Healy kết luận.

Câu hỏi giờ đây không còn là liệu ngành lốp xe có tăng trưởng hay không, mà là các công ty sẽ thích ứng nhanh như thế nào với làn sóng thay đổi lớn nhất trong lịch sử ngành này.

Ghi chú: Xu hướng quan sát được tại thị trường Mỹ - với tốc độ điện hóa xe nhanh và đa dạng dòng xe điện - đang dần lan rộng ra các thị trường phát triển khác như châu Âu và châu Á, mở ra cơ hội toàn cầu cho ngành lốp xe.

Phân tích dựa trên dữ liệu thị trường Mỹ và phỏng vấn các chuyên gia ngành lốp xe