Tin thị trường và sản phẩm

ĐIỂM NỔI BẬT

• Bất định về phạm vi và lộ trình khiến thương mại bị đóng băng
• Nông dân và nhà cung ứng không thể thống nhất về giá
• Các thay đổi hồi tố tạo ra bất ổn chính sách đối với doanh nghiệp

Cách thức Ủy ban châu Âu xử lý Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) trong tuần này đã khiến thị trường phân bón châu Âu rơi vào hỗn loạn, khi các bên tham gia thị trường cho biết hoạt động giao dịch gần như đóng băng hoàn toàn do mức độ bất định ngày càng gia tăng về phạm vi và mốc thời gian của chính sách.

Các nguồn tin thị trường nói với Platts rằng không có giao dịch nào được chốt đối với các sản phẩm phân bón chủ chốt như urê, do nông dân và nhà cung ứng không thể thống nhất về mức giá.

“Thông tin này đang tác động đến thị trường,” một người mua có trụ sở tại Tây Bắc châu Âu cho biết. “Niềm tin của tôi để mua vào lúc này đã hoàn toàn bốc hơi.”
Chuyện gì đã dẫn đến tình trạng này?

Tháng 12, Ủy ban châu Âu đề xuất một Điều 27a mới cho luật CBAM, một “phanh khẩn cấp” nhằm xử lý các “tình huống nghiêm trọng và không lường trước” có thể ảnh hưởng đến giá hàng hóa.

Ngày 7/1, sau các cuộc thảo luận với bộ trưởng nông nghiệp Pháp và Ý, Ủy viên EU Maros Sefcovic cho biết Điều 27a có thể được sử dụng để hỗ trợ khu vực nông nghiệp, và trong cuộc họp báo sau đó gợi ý rằng điều khoản này có thể được áp dụng hồi tố kể từ khi CBAM bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1/1.

EU đã khẳng định trong hướng dẫn ban hành ngày 8/1 đối với sửa đổi Điều 27a — theo đó cho phép loại bỏ một số hàng hóa trong “các tình huống nghiêm trọng và không lường trước” — rằng biện pháp này có thể mang tính hồi tố.

Triển vọng về các thay đổi chính sách hồi tố đã tạo ra mức độ bất định mang tính hủy hoại đối với thị trường phân bón. Mặc dù Ủy ban cho biết sẽ không cần mua chứng chỉ CBAM cho đến năm 2027, điều này bỏ qua thực tế trên thị trường: CBAM đã và đang định hình các cuộc đàm phán thương mại và điều khoản giao dịch.

“Ủy ban châu Âu vừa làm suy yếu toàn bộ tính chắc chắn của chính sách đối với các công ty phân bón,” Gabriel Rozenberg, nhà sáng lập kiêm CEO của CBAMBOO có trụ sở tại London, nói ngày 7/1.

“Hoặc CBAM đang vận hành, đòi hỏi điều chỉnh giá khoảng 150 euro/tấn đối với hàng nhập khẩu, hoặc là không — các bên tham gia thị trường cho rằng trong một thị trường vận hành bình thường không có chỗ cho sự mơ hồ,” Rozenberg nói.

Phân bón: động lực thị trường và chính sách mang tính đặc thù

Ngành phân bón đặc biệt dễ bị tác động bởi chế độ CBAM. Tỷ lệ carbon trên giá trị của phân bón cao hơn nhiều so với các sản phẩm công nghiệp như thép, dẫn đến cú sốc giá lớn hơn đáng kể.

Cách tiếp cận của chính Ủy ban — đặt mức cộng thêm 1% cho các giá trị mặc định của phân bón, so với 10%–30% cho các lĩnh vực khác — phản ánh mức độ nhạy cảm cả về chính trị lẫn kỹ thuật của ngành. Phân bón cũng khó khử carbon hơn, và ngành này đã đầu tư đáng kể cho tuân thủ và đổi mới.

Natalia Iglesias, Trưởng bộ phận bền vững của nhà sản xuất Tây Ban Nha Delso, cho biết sau nhiều tháng chuẩn bị cho CBAM, các doanh nghiệp hiện đối mặt với một bầu không khí “bất định hoàn toàn”, với thách thức cốt lõi là làm thế nào chuyển các chi phí mới sang cho nông dân.

Yara, một nhà sản xuất lớn khác, cảnh báo rằng các tín hiệu trái chiều của Ủy ban — về việc tạm ngừng thuế và thậm chí có thể là chính CBAM — chỉ làm gia tăng sự rối rắm, làm suy yếu khả năng chi trả của nông dân và sự ổn định của ngành.

Hiệp hội ngành Fertilizers Europe cho biết họ sẽ “kiên quyết phản đối mọi hành động có thể tiếp tục làm suy giảm khả năng cạnh tranh của một lĩnh vực vốn đã chịu nhiều áp lực”, đồng thời gọi những động thái mới nhất của EC là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.

Một số ý kiến tại Brussels cảnh báo rằng CBAM có nguy cơ đi theo con đường của thuế quan Mỹ, khi chi phí cuối cùng rơi vào tay người tiêu dùng.

“Điều này giống như Trump nói rằng tôi muốn tăng ngân sách quốc phòng thêm 50% và tôi sẽ lấy tiền từ thuế quan,” một nhà vận động hành lang của hiệp hội thương mại nói. “Điều tương tự sẽ xảy ra với người tiêu dùng EU với CBAM.”