Tin thị trường và sản phẩm

Những điểm chính

• Sau COP30, các quốc gia đang nỗ lực đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng tăng và thúc đẩy tính bền vững thông qua việc sử dụng các công nghệ năng lượng sạch.
• Một nền kinh tế tuần hoàn có thể tạo ra nguồn cung thứ cấp cho các khoáng sản quan trọng dùng để sản xuất các công nghệ này, qua đó củng cố quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
• Tại World Economic Forum Annual Meeting 2026, các đại biểu sẽ thảo luận về cách vừa bảo vệ môi trường vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Các hệ thống năng lượng của thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Khi tác động của biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, Hội nghị lần thứ 30 của các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP30) tổ chức vào tháng 11/2025 tại Belém, Brazil đã củng cố sự đồng thuận toàn cầu rằng quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch phải được đẩy nhanh đáng kể trong thập kỷ tới.

Một số quốc gia đã đồng ý tăng cường Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), cam kết lộ trình rõ ràng hơn trong việc giảm dần nhiên liệu hóa thạch và mở rộng tài chính cho năng lượng sạch cũng như thích ứng với khí hậu. Tuy nhiên, COP30 cũng làm nổi bật một điểm dễ tổn thương then chốt: Thế giới không thể đạt được các mục tiêu mở rộng năng lượng tái tạo và điện khí hóa nếu không có nguồn cung khoáng sản quan trọng bền vững và có khả năng chống chịu cao hơn nhiều.

Theo Báo cáo Triển vọng Khoáng sản Quan trọng Toàn cầu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, pin, xe điện, điện mặt trời và các công nghệ lưới điện sẽ là những yếu tố chính thúc đẩy nhu cầu lithium, nickel, cobalt, graphite và các nguyên tố đất hiếm trong tương lai. Tuy nhiên, nguồn cung hiện vẫn tập trung mạnh ở một số ít quốc gia và doanh nghiệp.

Vì vậy, an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng sẽ trở thành trụ cột trung tâm trong chiến lược công nghiệp hậu COP30.

Tăng cường chuỗi cung ứng năng lượng sạch?

Khi quá trình chuyển dịch năng lượng sạch tăng tốc, những áp lực như biến động giá, các biện pháp thương mại hạn chế, tiêu chuẩn môi trường ngày càng chặt chẽ và sự chậm trễ trong các dự án khai thác mới sẽ khiến việc đáp ứng nhu cầu khoáng sản quan trọng chỉ thông qua khai thác nguyên sinh trở nên ngày càng khó khăn.

Do đó, khi ngày càng nhiều quốc gia phụ thuộc vào nguồn năng lượng sạch của riêng mình, sự ổn định của chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng sẽ trở thành ưu tiên chiến lược quốc gia và công nghiệp, chứ không chỉ là mối quan tâm của doanh nghiệp.

Việc thu hồi và tái chế kim loại từ các nguồn vốn trước đây được coi là chất thải — như tấm pin mặt trời hết vòng đời, pin đã qua sử dụng và phụ phẩm công nghiệp — có thể tạo ra dòng cung ứng vật liệu ổn định hơn và ít rủi ro hơn. Điều này vừa tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, vừa trực tiếp đóng góp vào các mục tiêu phù hợp với COP30 về giảm phát thải, bảo vệ đa dạng sinh học và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) là mô hình kinh tế trong đó các tài nguyên, vật liệu và sản phẩm được sử dụng lâu nhất có thể, sau đó được tái sử dụng, sửa chữa, tái chế hoặc phục hồi thay vì bị thải bỏ. Cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn không chỉ dừng lại ở tái chế truyền thống mà còn tạo ra một nguồn cung lớn thứ hai cho kỷ nguyên năng lượng sạch. Bằng cách phân tán sự tập trung địa lý của tài nguyên khoáng sản, nguồn cung tuần hoàn sẽ giúp xây dựng nền tảng an toàn hơn cho quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Kinh tế tuần hoàn tạo lợi thế cạnh tranh như thế nào

Nền kinh tế tuần hoàn có thể tăng cường khả năng chống chịu môi trường và tạo lợi thế cạnh tranh cả về công nghiệp lẫn địa chính trị theo nhiều cách:

1. Giảm phát thải và tuân thủ tiêu chuẩn carbon toàn cầu

Việc thu hồi kim loại dựa trên tái chế có thể giảm đáng kể phát thải khí nhà kính so với khai thác truyền thống. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, các khoáng sản quan trọng tái chế như nickel, cobalt và lithium trung bình phát thải khí nhà kính thấp hơn khoảng 80% so với vật liệu nguyên sinh từ khai thác mỏ. Khi các quốc gia và khu vực tiếp tục siết chặt quy định về phát thải, chuỗi cung ứng carbon thấp sẽ thúc đẩy năng lực cạnh tranh toàn cầu.

2. Giảm rủi ro địa chính trị và thị trường

Bằng cách khai thác vật liệu từ nguồn thứ cấp thay vì chỉ dựa vào các mỏ nguyên sinh tập trung về mặt địa lý, các ngành công nghiệp có thể giảm mức độ phơi nhiễm trước các gián đoạn chính sách, kiểm soát xuất khẩu và căng thẳng địa chính trị.

3. Phù hợp với xu hướng thị trường toàn cầu

Các tiêu chí bền vững ngày càng định hình hoạt động đầu tư, mua sắm và quy định pháp lý. Việc sử dụng kim loại tái chế chất lượng cao trong toàn bộ chuỗi giá trị của pin, xe điện, chất bán dẫn và tấm pin mặt trời sẽ giúp nhà cung cấp tiếp cận thị trường rộng lớn hơn đang tìm kiếm vật liệu thân thiện với khí hậu.

Làm thế nào để mở rộng quy mô kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn có thể đồng thời thúc đẩy năng lực cạnh tranh công nghiệp, an ninh năng lượng và giảm phát thải. Tuy nhiên, để mở rộng quy mô, cần nhiều hơn hành động của doanh nghiệp. Chính phủ và ngành công nghiệp phải hợp tác xây dựng hệ thống quản trị cho phép triển khai tuần hoàn ở quy mô lớn.

Các hệ thống quốc gia thu gom và lưu chuyển sản phẩm hết vòng đời sẽ tạo ra lộ trình hiệu quả cho việc thu thập, vận chuyển và xử lý pin đã qua sử dụng, mô-đun điện mặt trời, thiết bị điện tử và chất thải công nghiệp. Đầu tư vào hạ tầng tái chế và tinh luyện cũng sẽ giúp chuyển đổi nguồn tài nguyên thứ cấp thành đầu vào ổn định, độ tinh khiết cao cho sản xuất công nghệ cao.

Khung pháp lý rõ ràng và đáng tin cậy có thể thiết lập tiêu chuẩn về chất lượng vật liệu tái chế, lưu chuyển xuyên biên giới nguồn tài nguyên thứ cấp, hạch toán carbon và cơ chế trách nhiệm của nhà sản xuất. Đây là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin thị trường và thúc đẩy đầu tư khu vực tư nhân.
Công nghệ và đổi mới cũng phải được coi là yếu tố hỗ trợ. Các quy trình hiệu suất cao, phát thải thấp và công nghệ tiên tiến đóng vai trò quan trọng trong xử lý các dòng chất thải phức tạp. Chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế cần hợp tác để đẩy nhanh đổi mới và ứng dụng trong lĩnh vực này.

Nếu chính sách, công nghệ và động lực thị trường có thể được điều phối đồng bộ theo cách này, kinh tế tuần hoàn sẽ trở thành nền tảng của chiến lược công nghiệp, thay vì chỉ là một sáng kiến môi trường bên lề.

Tương lai năng lực cạnh tranh năng lượng sạch

Thành công của quá trình chuyển dịch năng lượng sạch toàn cầu phụ thuộc một phần vào tốc độ triển khai công nghệ mới. Tuy nhiên, điều đó cũng phụ thuộc vào việc các khoáng sản quan trọng hỗ trợ những công nghệ này được luân chuyển một cách thông minh và đáng tin cậy như thế nào.

Những quốc gia tích hợp kinh tế tuần hoàn vào hệ thống quản trị, chiến lược chuỗi cung ứng và chính sách công nghiệp — đồng thời tăng cường hợp tác toàn cầu giữa khu vực công và tư — sẽ định hình tương lai năng lực cạnh tranh năng lượng sạch.

Một hệ thống tài nguyên tuần hoàn, có khả năng chống chịu và phát thải thấp là trụ cột cốt lõi của tăng trưởng bền vững, là điều kiện tiên quyết để thực hiện các cam kết khí hậu toàn cầu và là trách nhiệm chung đòi hỏi hợp tác quốc tế, liên ngành ở mọi cấp độ.