Các đơn vị thành viên

Kim loại nặng trong nông sản và nước có thể tồn tại ở hàm lượng rất thấp, song vẫn cần được phát hiện và định lượng chính xác để phục vụ kiểm soát chất lượng. Khi yêu cầu phân tích ngày càng cao, năng lực của phòng thí nghiệm không còn phụ thuộc riêng vào thiết bị mà còn ở khả năng xây dựng, kiểm chứng và vận hành phương pháp phù hợp.

Từ yêu cầu đó, Công ty CP Phân bón và Hóa chất Cần Thơ đang nghiên cứu, phát triển phương pháp phân tích hiện đại bằng kỹ thuật ICP-MS, từng bước nâng cao năng lực xác định các nguyên tố kim loại nặng trong nông sản và nước.

Từ yêu cầu thực tế đến phương pháp phân tích mới

As, Cd, Pb, Hg, Ni... là những nguyên tố cần được kiểm soát trong nhiều loại nông sản và nguồn nước. Với các mẫu có hàm lượng kim loại nặng ở mức ppm, thậm chí ppb, việc xác định chính xác đòi hỏi phương pháp có độ nhạy cao và quy trình xử lý mẫu phù hợp.

Xuất phát từ yêu cầu kiểm nghiệm thực tế, nhóm nghiên cứu của Phân bón và Hóa chất Cần Thơ bắt đầu triển khai đề tài từ tháng 3/2026. Trọng tâm của nghiên cứu là xây dựng phương pháp phân tích phù hợp với từng nhóm mẫu, thay vì chỉ đưa thiết bị mới vào sử dụng.

ICP-MS là kỹ thuật khối phổ plasma cảm ứng cao tần, cho phép xác định đồng thời nhiều nguyên tố ở hàm lượng rất thấp. Trên cơ sở kỹ thuật này, nhóm nghiên cứu tập trung xây dựng phương pháp xác định các nguyên tố As, Cd, Pb, Hg, Ni và một số nguyên tố khác trong nông sản, nước.

Công việc được triển khai từ khâu lựa chọn kỹ thuật, lấy và xử lý mẫu đến thiết lập điều kiện phân tích, xây dựng đường chuẩn và xác định các thông số cần thiết của phương pháp.

Làm chủ phương pháp qua từng bước kiểm chứng

Phần quan trọng của đề tài nằm ở quá trình đánh giá để xác định phương pháp có đáp ứng yêu cầu phân tích hay không. Nhóm nghiên cứu thực hiện đánh giá độ tuyến tính, độ chính xác, độ lặp lại, giới hạn phát hiện, giới hạn định lượng, đồng thời xem xét ảnh hưởng của nền mẫu và các yếu tố gây nhiễu.

Những tiêu chí này giúp kiểm tra khả năng phát hiện và định lượng các nguyên tố ở nồng độ thấp, đồng thời đánh giá mức độ ổn định của kết quả khi phân tích lặp lại.

Việc xây dựng phương pháp theo quy trình từ xử lý mẫu, thiết lập điều kiện thiết bị đến đánh giá và xác nhận giá trị sử dụng giúp phòng thí nghiệm từng bước hình thành quy trình phân tích phù hợp với điều kiện thực tế của Công ty.

Đây là điểm khác biệt giữa việc sở hữu thiết bị phân tích và làm chủ phương pháp phân tích. Thiết bị cung cấp công cụ, còn phương pháp quyết định cách sử dụng công cụ đó để tạo ra kết quả có độ tin cậy.

Đang hoàn thiện để đưa vào vận hành chính thức

Hiện đề tài đang ở giai đoạn vận hành thử nghiệm, đánh giá và xác nhận giá trị sử dụng của phương pháp. Kết quả bước đầu cho thấy phương pháp có khả năng phân tích đồng thời nhiều kim loại nặng ở hàm lượng thấp, với độ nhạy, độ lặp lại và độ chính xác đáp ứng yêu cầu kiểm soát chất lượng.

Các kết quả tiếp tục được kiểm chứng, hoàn thiện trước khi phương pháp được đưa vào vận hành chính thức.

Song song với quá trình này, Công ty đang chuẩn bị hồ sơ mở rộng phạm vi công nhận phòng thí nghiệm theo ISO/IEC 17025 đối với các chỉ tiêu mới. Việc mở rộng phạm vi công nhận sẽ là cơ sở để đánh giá năng lực phòng thí nghiệm và độ tin cậy của kết quả phân tích đối với các phép thử được công nhận.

Khi phương pháp được hoàn thiện và vận hành ổn định, Công ty sẽ chủ động hơn trong kiểm nghiệm các mẫu nông sản, nước và những nhóm mẫu phù hợp; giảm nhu cầu gửi mẫu ra bên ngoài, rút ngắn thời gian chờ kết quả và giảm chi phí phân tích.

Phạm vi nghiên cứu cũng có thể tiếp tục được mở rộng sang các loại mẫu và nguyên tố khác, phục vụ công tác kiểm soát chất lượng, nghiên cứu sản phẩm và phát triển năng lực phân tích của phòng thí nghiệm.

Nâng năng lực công nghệ từ một nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài “Phát triển và ứng dụng phương pháp phân tích hiện đại xác định hàm lượng kim loại nặng trong nông sản và nước” cho thấy hướng tiếp cận của Phân bón và Hóa chất Cần Thơ trong hoạt động nghiên cứu: xuất phát từ nhu cầu thực tế, lựa chọn công nghệ phù hợp, tự xây dựng phương pháp và kiểm chứng trước khi đưa vào sử dụng.

Việc phát triển phương pháp phân tích hiện đại giúp Công ty từng bước nâng năng lực kiểm nghiệm, chủ động hơn trong kiểm soát chất lượng và tạo thêm khả năng phục vụ các yêu cầu phân tích trong thời gian tới.

Đây là một nhiệm vụ cụ thể gắn nghiên cứu khoa học với hoạt động sản xuất, phù hợp với định hướng đẩy mạnh khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.