Triển khai Nghị quyết 57 - NQ/TW

I. Sự cần thiết phải nghiên cứu cải tiến, nâng cao chất lượng chất chống kết khối và chất tạo màu nâu đồng bộ cho sản phẩm DAP

Năm 2017, Công ty Cổ phần DAP số 2 - Vinachem đã nhập chất chống kết khối và chất tạo màu nâu của Trung Quốc để tạo màu cho sản phẩm của mình; Tuy nhiên, chất tạo màu của Trung Quốc có giá bán cao làm tăng chi phí sản xuất một cách đáng kể. Thêm vào đó, chất chống kết khối nhập khẩu của Trung Quốc có thành phần không thân thiện với môi trường, gây mùi, màu sắc không ổn định và dính sang bao, sản phẩm hay phân lớp làm cho màu sắc hạt DAP không đồng đều, lúc có màu xám đen, lúc có màu đỏ nên hàng bị lỗi nhiều làm cho chi phí sản xuất tăng cao. Vì vậy việc nghiên cứu sản xuất bộ sản phẩm chất chống kết khối và chất tạo màu nâu thay thế cho chất tạo màu đặc chủng phải nhập khẩu từ Trung Quốc đã được Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam tổ chức thực hiện.

Bắt đầu từ năm 2018, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam đã thực hiện các giai đoạn nghiên cứu chất tạo màu nâu từ quy mô phòng thí nghiệm đến quy mô sản xuất nhằm thay thế hoàn toàn hóa chất nhập khẩu từ Trung Quốc sử tại Công ty Cổ phần DAP số 2 – Vinachem và đã đạt được thành công nhất định. Tuy nhiên, sản phẩm DAP màu nâu sử dụng chất chống kết khối và chất tạo màu nâu của Viện vẫn còn có nhược điểm chưa khắc phục được là phát thải mùi khó chịu ra môi trường, gây ảnh hưởng môi trường làm việc, đồng thời màu sắc của sản phẩm bị chuyển sang màu nâu đen đậm sau một thời gian bảo quản, lưu hành, chưa đáp ứng được yêu cầu của Công ty.

Xuất phát từ thực tế và tính cấp thiết của việc nâng cao chất lượng chất chống kết khối và chất tạo màu nâu cho DAP, nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu cải tiến chất lượng của bộ hoá chất này. Sau một thời gian dài nghiên cứu và thử nghiệm, đến năm 2022, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam đã thành công trong việc nghiên cứu cải tiến sản phẩm. Cụ thể như sau:

- Đối với chất chống kết khối, đã cải thiện được chất lượng sản phẩm, giúp sản phẩm DAP bóng đẹp và không bị kết khối trong thời gian dài bảo quản, đồng thời không phát sinh mùi ra môi trường; 

- Đối với chất tạo màu nâu, nhóm đã cải tiến được chất lượng, giúp cho sản phẩm DAP màu nâu bền màu trong thời gian dài bảo quản, với định mức thấp hơn hoá chất tạo màu cũ.

II. Quá trình nghiên cứu 

2.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 

- Đối tượng nghiên cứu: Nguyên vật liệu và quá trình công nghệ sản xuất DAP dạng hạt từ công đoạn axit phosphoric sau cô đặc đến sản phẩm DAP thành phẩm.

- Phương pháp nghiên cứu 

Bổ sung chất tạo màu nâu vào axit phosphoric trước khi trung hoà bằng amoniac để sản xuất DAP. 

Phương pháp nghiên cứu dựa trên quy trình sản xuất DAP theo công nghệ hiện tại Công ty DAP đang vận hành.

Phân bón DAP tạo thành được phun phủ chất chống kết khối để chống kết khối và bổ sung thêm màu nâu cho DAP.

- Phương pháp phân tích, đánh giá kết quả:

+ Đánh giá màu sắc hạt DAP: cảm quan bằng mắt thường;

+ Đánh giá khả năng chống kết khối: bằng phương pháp xếp chồng bao trong kho bảo quản trong thời gian nhất định theo tiêu chuẩn của công ty CP DAP số 2 - Vinachem.

+ Đánh giá chất lượng sản phẩm DAP: hàm lượng N, hàm lượng P2O5, kích thước hạt, độ cứng hạt...theo tiêu chuẩn hiện đang được Công ty CP DAP số 2 sử dụng.

2.2. Cơ sở khoa học, thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu sản xuất được chất tạo màu nâu phù hợp để hòa trộn vào axit phosphoric; sau quá trình trung hòa bằng NH3, chất tạo màu nâu không bị thay đổi màu sắc và không ảnh hưởng đến chất lượng và các tính chất hóa học, cơ – lý khác của DAP.

Nghiên cứu sản xuất được chất phủ bọc có tác dụng chống kết khối cho hạt DAP và có tác dụng giữ màu sắc được ổn định theo các điều kiện bảo quản, lưu kho và sử dụng.

2.3. Nội dung nghiên cứu

2.3.1. Tạo màu nâu đồng bộ cho sản phẩm DAP

Bổ sung chất tạo màu nâu vào axit phosphoric (nồng độ P₂O₅ ~ 36-38%) trước khi phản ứng với NH₃ để sản xuất DAP.

Tỷ lệ bổ sung: 4-5 kg chất tạo màu/1 tấn axit H₃PO₄ (nồng độ P₂O₅ ~ 36-38%).

2.3.2. Chống kết khối và tạo màu cho sản phẩm DAP màu nâu 

Sản phẩm phân bón DAP sau khi được tạo màu nâu như mong muốn, để sản phẩm DAP không bị kết khối trong thời gian bảo quản, lưu hành và sử dụng cần phun phủ chất chống kết khối. 
Chất chống kết khối có trạng thái paste ở điều kiện nhiệt độ thường nên cần gia nhiệt đến ~ 70^oC trước khi sử dụng.

Phân bón DAP sau khi được tạo màu nâu như mong muốn được phun phủ chất chống kết khối trong thiết bị làm bóng với định mức sử dụng 3-4 kg chất chống kết khối/1 tấn DAP thành phẩm.
Phân bón DAP màu nâu sau khi đã được phun phủ chất chống kết khối được đóng trong các bao kín và được xếp chồng bao trong kho bảo quản theo tiêu chuẩn của Công ty CP DAP số 2 – Vinachem để đánh giá khả năng chống kết khối cũng như màu sắc của sản phẩm theo thời gian.

2.3.3. Thời gian thử nghiệm tạo màu nâu và chống kết khối cho phân bón DAP

Thời gian thử nghiệm tạo màu nâu và chống kết khối cho phân bón DAP: trong 32 giờ sản xuất thực tế, từ 8h30’ ngày 2/10/2022 đến 16h30’ ngày 3/10/2022.

2.4. Kết quả nghiên cứu

- Định mức sử dụng:

+ Định mức chất tạo màu nâu: 4-5 kg/tấn DAP

+ Định mức chất chống kết khối màu nâu: 3 – 4 kg/tấn DAP

- Đối với chất tạo màu nâu cho sản phẩm DAP: 

Sau khi được tạo màu nâu, sản phẩm DAP tạo thành có màu nâu đồng đều từ trong ra ngoài hạt, không thay đổi trong thời gian bảo quản và lưu hành dài. Điều này có được do trong chất tạo màu nâu mới nhóm nghiên cứu có sử dụng thêm chất ổn định màu, ngoài tác dụng tạo màu còn có tác dụng kích thích rễ cây trồng phát triển tốt.

-  Đối vối chất chống kết khối cho sản phẩm DAP màu nâu: sử dụng các nguyên liệu đầu vào thân thiện với môi trường, không phát thải mùi khó chịu. 

Kết quả thử nghiệm cho thấy phân bón DAP không bị kết khối, hạt DAP bóng đẹp hơn trong thời gian dài bảo quản.

Trong chất chống kết khối nhóm nghiên cứu còn bổ sung thêm bột màu nâu, nên sản phẩm DAP màu nâu tạo thành có màu sắc hạt đẹp hơn và bền màu hơn.

- Tổng khối lượng sản phẩm DAP màu nâu sản xuất trong thời gian thử nghiệm đạt yêu cầu về màu sắc cũng như chất lượng:1220 tấn DAP.

III. Ý nghĩa và hiệu quả của việc nghiên cứu chống kết khối và tạo màu nâu đồng bộ cho sản phẩm DAP

- Ý nghĩa và hiệu quả đối với đơn vị sử dụng:

Trước khi có sáng kiến, sản phẩm DAP màu nâu có màu không ổn định, dính màu vào bao và bị mùi nên phải tạm dừng sản xuất. Sau khi có sáng kiến, công ty Cổ phần DAP số 2 Vinachem đã khôi phục được thương hiệu sản phẩm DAP màu nâu, được khách hàng trong và ngoài nước tin tưởng và sử dụng lâu dài.

Từ tháng 10 năm 2022 đến nay, tổng lượng sản phẩm DAP màu nâu Công ty Cổ phần DAP số 2 Vinachem sản xuất trên 50 nghìn tấn, góp phần tăng sản lượng tiêu thụ sản lượng DAP của Công ty CP DAP số 2 thêm ~ 35.000 tấn/năm và hứa hẹn sẽ tăng tiếp trong tương lai;

Nhờ có giải pháp này, Công ty Cổ phần DAP số 2 - Vinachem chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, do sử dụng bộ hoá chất chống kết khối và chất tạo màu nâu thân thiện môi trường của Viện Hoá học Công nghiệp Việt Nam, Công ty không bị lệ thuộc vào việc nhập khẩu hóa chất từ nước ngoài, vừa tránh việc bị các đối tác tùy tiện tăng giá, vừa có cơ hội mua được vật tư, hóa chất với giá thấp nhất nhờ tạo ra sự cạnh tranh bình đẳng. 

- Ý nghĩa và hiệu quả đối với Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam: 

Trước khi có sáng kiến, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam chủ yếu cung cấp chất chống kết khối cho DAP màu vàng, chống kết khối và tạo màu xanh, đen cho DAP. Còn sản phẩm DAP màu nâu do chất lượng chưa đạt yêu cầu nên đã phải tạm dừng cung cấp.

Sau khi có sáng kiến, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam bổ sung thêm một sản phẩm khoa học công nghệ mới, tăng thêm vị thế khoa học của Viện đối với các đơn vị đối tác trong Tập đoàn, đồng thời góp phần tăng thêm doanh thu cho Viện. Cụ thể: