VINACHEM

Giá phân lân trên thị trường phân bón quốc tế đã giảm mạnh trong thời gian 2 năm 2015-2016, nhưng chính sự suy giảm này đang giúp cho cung cầu trên thị trường trở nên cân bằng hơn, nhờ đó các nhà sản xuất phân lân có thể hy vọng vào triển vọng tốt hơn trong năm 2017.

Trên thị trường phân lân quốc tế, giá DAP tại cảng News Orleans (Mỹ) đã đi theo xu hướng giảm trong hai năm qua, xuống dưới 290 USD/tấn vào quý IV/2016, tức là thấp hơn 150 USD so với quý I/2015.

Xu hướng giảm giá đã trở thành động lực dẫn đến những thay đổi quan trọng trên thị trường phân lân toàn cầu, phần lớn quá trình điều chỉnh cung cầu này đang diễn ra ở các khu vực như châu á, châu Mỹ La tinh, Trung Mỹ, châu Phi, Đông Âu.

Cải cách cơ cấu trong ngành sản xuất phân lân Trung Quốc

Giá phân lân thấp đã thúc đẩy quá trình cải cách cơ cấu trong ngành sản xuất phân lân quy mô lớn và rất đa dạng về cơ cấu giá của Trung Quốc. Đây là quá trình cải cách mà các nhà phân tích thị trường phân bón quốc tế đã chờ đợi từ lâu.

Tháng 5/2016, tại Hội nghị quốc gia hàng năm của Ngành sản xuất phân lân và phân bón phức hợp Trung Quốc, một số bản kế hoạch đã được phác thảo nhằm mục đích đến cuối thập niên này sẽ đóng cửa vĩnh viễn các cơ sở sản xuất “lạc hậu” với tổng công suất 3 triệu tấn P2O5, tương đương 6,5 triệu tấn DAP.

Những con số thống kê và báo cáo mới đây cho thấy, quá trình cải cách trong ngành phân bón Trung Quốc đang tiếp tục diễn ra. Năm 2016, sản lượng và xuất khẩu của ngành này đều giảm dưới tác động của giá sản phẩm thấp và các biện pháp của chính phủ nhằm ngăn chặn tình trạng ô nhiễm quá nặng đối với môi trường không khí và các nguồn nước.

Theo thống kê đến tháng 11/2016 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu các sản phẩm phân lân hàng đầu của nước này đã giảm 20%, tức là giảm 2,1 triệu tấn so với khối lượng xuất khẩu kỷ lục một năm trước.

Dữ liệu của Chính phủ Trung Quốc cho thấy, 70% các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước đã bị thua lỗ trong năm 2016. Công ty YTH, một trong 4 nhà sản xuất phân lân lớn tại đây, đã lỗ hơn 230 triệu USD trong 3 quý đầu năm 2016. Trong bối cảnh đó, xu hướng giá thấp trên thị trường đã buộc các nhà sản xuất phải cắt giảm sản lượng.

Hơn nữa, nhiều công ty sản xuất phân bón Trung Quốc đã phải tạm thời đóng cửa do các đợt kiểm tra về tác động môi trường đang được thực hiện hoặc dự kiến sẽ được thực hiện. Giải pháp khả thi duy nhất đối với một số công ty trong số đó là phải đóng cửa vĩnh viễn. Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường ở nhiều địa phương đã lên đến mức báo động, Chính phủ Trung Quốc đang phải đáp ứng ngày càng nhiều những yêu cầu chính đáng của người dân về việc cải thiện chất lượng không khí và nước.

Giá thấp tạo động lực tăng nhu cầu

ở phía bên kia của cán cân cung cầu, giá thấp đã tạo động lực cho sự tăng trưởng nhu cầu ở quy mô rộng. Những số liệu gần đây cho thấy, khối lượng giao hàng các sản phẩm phân lân hàng đầu trên toàn cầu dự kiến sẽ tăng đến 66-68 triệu tấn trong năm nay, tức là tăng 2,3% (tương đương 1,5 triệu tấn) so với mức ước tính 65,5 triệu tấn trong năm 2016.

Nhu cầu phân lân đã tiếp tục xu hướng đi lên ở Braxin. Các nhà quan sát thị trường tại Sao Paulo ước tính, tổng khối lượng giao hàng phân bón ở quốc gia này trong năm 2016 đạt khoảng 33,9 triệu tấn, tăng mạnh 12% (tương đương 3,7 triệu tấn) so với năm 2015. Hơn nữa, tổng khối lượng giao hàng phân bón được dự báo sẽ tăng tiếp đến 35 triệu tấn trong năm 2017. Khối lượng giao hàng các sản phẩm phân lân hàm lượng cao được dự báo sẽ tăng đến mức kỷ lục là 7,9 triệu tấn trong năm nay so với mức ước tính 7,6 triệu tấn năm 2016 và 6,9 triệu tấn năm 2015.

Tại ấn Độ, khối lượng giao hàng và nhập khẩu DAP được dự báo sẽ hồi phục trong năm 2017 sau khi suy giảm trong năm trước. Triển vọng vụ lúa tốt hiện nay dự kiến sẽ là cơ sở cho sự hồi phục của tiêu thụ phân bón trong năm.

Trong khi báo chí thường tập trung đưa tin về Braxin và ấn Độ thì một số khu vực nông nghiệp khác như châu Phi, Achentina, Trung Mỹ, các nước Liên Xô cũ, Pakistan và các nước Đông Nam á đã ghi nhận mức gia tăng đầy ấn tượng của tiêu thụ phân lân trong năm trước, đồng thời được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong năm nay. Ví dụ, nhập khẩu phân lân của Achentina đã tăng 90% so với năm trước - một mức tăng mạnh khác thường. Các nước khác như Pakistan, Thái Lan và Việt Nam cũng đã đạt những kỷ lục về khối lượng giao hàng phân lân trong năm 2016. Tại Nga, nhu cầu chất dinh dưỡng cho cây trồng đang gia tăng mạnh cùng với sản xuất nông nghiệp nhờ sự kết hợp của thời tiết thuận lợi và sự mất giá của đồng rúp. Nhu cầu phân bón ở một số khu vực châu Phi cũng sẽ đi lên nhờ những nỗ lực phát triển của Công ty OCP, nhà sản xuất phân bón quy mô lớn của Marốc.

Tại Bắc Mỹ, do hàng tồn kho ở các kênh phân phối đã xuống rất thấp nên khối lượng giao hàng phân lân được dự báo sẽ tăng 2%, đạt 9,8 triệu tấn trong năm tài chính 2016-2017, mặc dù lượng tiêu thụ trong nông nghiệp giảm nhẹ. Trên thực tế, khối lượng giao hàng trong nửa sau năm 2016 đã tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Những yếu tố tác động đến giá phân lân trong thời gian tới

Một số yếu tố có thể khiến cho giá phân bón trên thị trường quốc tế tăng hoặc giảm trong năm nay. Yếu tố trước tiên là giá nông sản. Vụ thu hoạch tốt ở các nước Nam bán cầu cùng với những khởi đầu thuận lợi trong mùa gieo trồng ở Bắc bán cầu có thể dẫn đến giá nông sản giảm và triển vọng không mấy sáng sủa của nhu cầu phân lân và phân kali. Nhưng nếu mùa hè năm nay cũng xảy ra những đợt khô hạn nặng như năm 2012 thì giá ngũ cốc và hạt có dầu sẽ lại tăng lên một cách nhanh chóng.

Yếu tố tác động thứ hai là khả năng một số nhà máy phân lân mới sẽ được đưa vào vận hành trong năm 2017, đây là việc đã được dự kiến từ lâu. Thị trường sẽ theo dõi sát sao thời điểm đưa vào vận hành và tốc độ gia tăng sản lượng thực tế của những dự án đó. Cụ thể, có thể kể đến kế hoạch của Công ty OCP bắt đầu vận hành các trung tâm sản xuất phân lân thứ 3 và thứ 4 của mình tại Jorf Lasfar (Marốc) trong năm nay. Trong khi đó, dự án liên doanh giữa các công ty Ma’aden và Shamal tại Arập Xê-út sẽ được khởi động vào cuối năm.

Ngoài ra, những yếu tố như tỷ giá hối đoái và tình hình kinh tế vĩ mô, tình hình chính trị,... có thể ảnh hưởng đến thị trường phân lân theo nhiều cách khác nhau. Ví dụ, đồng rúp của Nga có xu hướng đi theo giá dầu mỏ, vì vậy giá dầu tăng cùng với đồng rúp mạnh hơn sẽ làm tăng chi phí xuất khẩu phân lân của Nga. Tuy nhiên, nếu đồng nhân dân tệ của Trung Quốc giảm giá mạnh như kỳ vọng của nhiều nhà phân tích thì chi phí xuất khẩu phân lân của Trung Quốc sẽ giảm.

Triển vọng phục hồi sản xuất

Bước sang năm 2017, sản xuất phân lân trên thế giới đã được lợi nhờ sự sụt giảm đáng kể của lượng hàng tồn kho tại các kênh phân phối vào cuối năm trước.

Công ty Research and Markets dự báo, khối lượng giao hàng phân lân trong năm 2017 sẽ đạt 66-68 triệu tấn, cao hơn so với mức 65,6 triệu tấn trong năm 2016.

Động lực cho sự hồi phục này là triển vọng nhu cầu tích cực, đặc biệt là ở châu Mỹ La tinh với Braxin đang có nhu cầu lớn về phân lân nhờ giá ngũ cốc cao hơn so với năm trước. Các nước khác trong khu vực cũng có thể đạt mức tiêu thụ phân lân cao kỷ lục.

Trên thị trường Achentina, tỷ giá hối đoái của đồng nội tệ và giá nông sản đang tăng cao hơn, trong khi đó giá phân bón thấp đã kích thích sự hồi phục mạnh của nhu cầu phân bón.

Tại Trung Quốc, giá cả thị trường là chỉ số phản ánh rõ nhất những thay đổi trong ngành sản xuất phân lân. Đầu năm 2017, DAP tại các cảng Trung Quốc được giao dịch ở mức giá 330 USD/tấn, tăng khoảng 40% so với vài tháng trước. Sản lượng giảm kết hợp với sự gia tăng của nhu cầu trong nước và giá nguyên liệu tăng cao đã trở thành động lực cho sự gia tăng trở lại của giá phân lân - mặc dù thuế xuất khẩu phân lân ở mức 15 USD/tấn đã được loại bỏ kể từ 1/1/2017.

Nhìn chung, các công ty nghiên cứu thị trường cho rằng, triển vọng tích cực về nhu cầu và sự phục hồi của sản lượng phân kali trên thế giới trong năm 2017 sẽ giúp các công ty phân bón toàn cầu đạt những mức doanh số cao kỷ lục trong thời gian tới.

Thế Nghĩa

Theo FertilizerWorld, 3/2017