VINACHEM

Theo những dữ liệu ước tính, sản lượng các hợp chất nitơ toàn cầu trong năm tài chính 2015-2016 đạt trên 165 triệu tấn, cao hơn 22 triệu tấn so với năm tài chính 2009-2010. Trong đó, khoảng 80% sản lượng này được sử dụng làm phân bón trong nông nghiệp, 20% còn lại được sử dụng cho các ứng dụng công nghiệp.

Nhu cầu phân đạm thế giới đã tăng trưởng ổn định ở mức 2%/năm trong những năm qua. Mặc dù vậy, tốc độ tăng trưởng công suất phân đạm trên toàn cầu đã chậm lại sau khi các nhà máy phân đạm mới ở Bắc Mỹ được đưa vào vận hành trong năm 2016.

Hơn nữa, giá phân đạm sẽ ít có khả năng tăng trong thời gian tới, khi những nguồn cung mới từ các nước khu vực Bắc Mỹ tiếp tục được đưa ra thị trường thế giới.

Phân đạm là một trong những vật tư nông nghiệp quan trọng được dự báo sẽ giảm giá trong năm 2017. Một trong những nguyên nhân dẫn đến xu hướng này là nguồn cung phân đạm từ các nhà máy mới ở Bắc Mỹ, chúng đã bắt đầu được đưa ra thị trường trong năm 2016 - vào thời kỳ cung vượt cầu đối với loại phân bón này.

Theo Công ty tư vấn Hoadley Consulting, những yếu tố như nguồn cung từ các nhà máy mới, giá năng lượng thấp và sự mất giá của các đồng tiền tệ đang kết hợp với nhau tạo áp lực lớn đối với giá phân đạm.

Nhìn chung, các nhà phân tích thị trường phân bón cho rằng, những gì diễn ra trong ngành sản xuất phân đạm ở Bắc Mỹ trong những năm tới sẽ có tác động lớn đối với thị trường phân bón toàn cầu, nguồn cung mới từ khu vực này sẽ càng làm tăng thêm tình trạng cung vượt cầu phân đạm trên thế giới.

Cung vượt cầu tại khu vực Bắc Mỹ

Ngoài những nguồn cung mới, một số yếu tố khác đang ảnh hưởng đến thị trường phân bón Bắc Mỹ, đó là giá ngũ cốc thấp làm giảm nhu cầu phân bón, sự sụt giảm mạnh của giá năng lượng, sự mất giá của một số đồng tiền dẫn đến chi phí sản xuất thấp hơn đối với các nhà sản xuất quy mô nhỏ.

Hiện nay, tình trạng cung vượt cầu đang gây áp lực khiến cho giá phân đạm giảm xuống những mức thấp nhất trong vòng 7 năm nay. Nhưng mặc dù giá xuống thấp, nhu cầu phân đạm tại Mỹ được dự báo sẽ giảm 1-2% trong năm 2017. Ước tính, năm tài chính 2015-2016 Mỹ đã tiêu thụ tổng cộng 13 triệu tấn phân đạm, dự báo tiêu thụ phân đạm trong năm tài chính 2016-2017 sẽ hơi thấp hơn mức tiêu thụ của năm trước.

Về mặt nguồn cung, Công ty Hoadley Consulting cho rằng công suất phân đạm tại khu vực Bắc Mỹ sẽ đạt mức đỉnh cao trong năm tài chính 2016-2017. Trong năm tài chính này, khu vực Bắc Mỹ được dự báo sẽ sản xuất tổng cộng 4 triệu tấn amoniăc, 3 triệu tấn urê và 2 triệu tấn UAN.

Với những nhà máy mới được đi vào vận hành, một số khía cạnh của thị trường phân đạm tại Bắc Mỹ sẽ thay đổi. Đặc biệt, nguồn cung từ những nhà máy mới sẽ thay thế cho lượng phân đạm nhập khẩu vào Mỹ trong những năm tới.

Trong năm tài chính 2010-2011, khối lượng amoniăc nhập khẩu vào Mỹ đạt gần 8 triệu tấn. Nhưng dự báo lượng nhập khẩu trong năm tài chính 2016-2017 sẽ giảm xuống khoảng 4,5 triệu tấn. Quốc gia chịu ảnh hưởng lớn nhất từ việc Mỹ giảm nhập khẩu amoniăc là Trinidad, đảo quốc Nam Mỹ này hiện chiếm khoảng 65% thị trường nhập khẩu amoniăc của Mỹ.

Sản lượng phân đạm từ các nhà máy mới của Mỹ cũng sẽ ảnh hưởng đến nhập khẩu urê và UAN. Đến năm tài chính 2018-2019, nguồn cung mới này sẽ thay thế cho khoảng một nửa khối lượng nhập khẩu hiện nay.

Hơn nữa, ngoài những thay đổi trong tình hình nhập khẩu amoniăc, urê và UAN, lượng phân đạm xuất khẩu từ Mỹ cũng sẽ tăng.

Những số liệu dự báo chính thức về tình hình xuất khẩu amoniăc trong năm tài chính 2016-2017 cho thấy, Mỹ có thể tăng gấp đôi khối lượng xuất khẩu so với năm tài chính 2015-2016. Hiện vẫn còn chưa rõ là Mỹ có tăng xuất khẩu urê hay không, nhưng các nhà phân tích dự báo xuất khẩu UAN của Mỹ cũng sẽ tăng tương tự như xuất khẩu amoniăc.

Nhìn chung, sản lượng phân đạm mới của khu vực Bắc Mỹ sẽ dẫn đến việc giảm khối lượng nhập khẩu amoniăc, urê và UAN, nhưng việc nhập khẩu vẫn tiếp tục được duy trì. Trong khi đó, xuất khẩu UAN và amoniăc của Mỹ ra nước ngoài sẽ gia tăng.

Cung vượt cầu trên toàn cầu

Trong một số báo cáo khác về triển vọng phân đạm trên thế giới, các nhà nghiên cứu thị trường cũng cho rằng thị trường phân đạm thế giới đang nằm trong tình trạng cung vượt cầu, dẫn đến xu hướng giảm giá. Thị trường toàn cầu sẽ cần nhiều thời gian để điều chỉnh tình trạng cung vượt cầu này. Thông thường, sẽ mất khoảng 7-8 năm để các công ty có thể điều chỉnh cắt giảm sản lượng trong chu kỳ giá xuống như hiện nay.

Trong giai đoạn cung vượt cầu, tác động của sự sụt giảm giá năng lượng đối với quá trình định giá phân bón sẽ mạnh hơn gấp đôi, ngoài ra còn có nhiều yếu tố khác ảnh hưởng bất lợi đến giá phân bón.

Trong những năm tới, một số thay đổi xảy ra có thể làm hạn chế nguồn cung phân đạm ra thị trường, tuy nhiên sẽ phải mất một thời gian trước khi những thay đổi như vậy có thể ảnh hưởng đến giá cả trên thị trường.

Một trong những thay đổi có thể tác động đến tình trạng cung vượt cầu hiện nay là việc chuyển hướng nguồn cung trên thế giới, trong đó khu vực Bắc Mỹ sẽ trở thành nguồn cung quan trọng để đáp ứng nhu cầu toàn cầu.

Sự thay đổi rõ ràng nhất có thể xảy ra trong những năm tới là nguồn cung bổ sung từ khu vực Bắc Mỹ khi các nước tại đây đầu tư vào các nhà máy sản xuất phân đạm trong tình hình giá khí thiên nhiên xuống thấp. Trong quá khứ, khu vực Bắc Mỹ đã đi từ tình huống cực trị này đến tình huống cực trị khác: cách đây 15 năm, nhiều nhà máy phân đạm tại Bắc Mỹ đã phải đóng cửa do giá khí thiên nhiên lên quá cao.

Còn ngày nay, trong bối cảnh giá phân đạm xuống thấp, Bắc Mỹ là nơi duy nhất mà ở đó các công ty vẫn tiếp tục đầu tư vào sản xuất loại phân bón này.

Khả năng cắt giảm sản lượng

Theo Công ty nghiên cứu thị trường Integer Research, về trung hạn thị trường sẽ chứng kiến một số động thái cắt giảm sản lượng. Những dấu hiệu đầu tiên của việc này là các nhà sản xuất phân đạm với chi phí cao đã ngừng hoặc hạn chế sản xuất. Về mặt này, có những khác biệt rất lớn giữa các khu vực trên thế giới, vì các nhà sản xuất có chi phí đầu vào khác nhau, chi phí sản xuất các loại sản phẩm phân đạm cũng khác nhau.

Hiện nay, giá một số sản phẩm như amoni nitrat và UAN đang giảm nhiều hơn so với các sản phẩm khác như urê và amoniăc.

Nhờ có nguồn cung khí thiên nhiên với giá thấp hơn, lợi nhuận của các nhà sản xuất UAN tại Mỹ đã cải thiện rất nhiều trong năm 2015 so với các nhà sản xuất khác trên thế giới.

Trong khi đó, các nhà sản xuất phân đạm tại Trung Quốc, Ucraina và Trung Đông sẽ gặp phải nhiều rủi ro nhất khi cắt giảm hoặc ngừng sản xuất nếu chu kỳ giá xuống hiện nay vẫn tiếp diễn. Giá khí thiên nhiên cao và các vấn đề liên quan đến việc cung ứng khí trong các nước và khu vực nói trên có thể dẫn đến việc các nhà sản xuất phải cắt giảm sản lượng trong những năm tới.

Theo những số liệu khảo sát thị trường mới đây, các nhà sản xuất phân đạm với chi phí cao trên thế giới hiện đang sản xuất với giá thành khoảng 271 USD/tấn, trong khi đó các nhà sản xuất với chi phí thấp đang có giá thành khoảng 66 USD/tấn. Các nhà sản xuất tại Trung Quốc, Ucraina và Trung Đông có giá thành sản xuất cao nhất, còn các nhà sản xuất Mỹ có giá thành sản xuất thấp nhất.

HV

Theo Progressive Farmer, 2/2017