VINACHEM

Năm 2017, công nghiệp hóa chất toàn cầu đã lấy lại được sức mạnh nhờ sự cải thiện của các thị trường tiêu thụ và kinh tế thế giới. Về lâu dài, các công ty sản xuất hóa chất trên toàn cầu sẽ được hưởng lợi từ những biện pháp tăng trưởng chiến lược và đầu tư mở rộng sản xuất đã thực hiện trong thời gian qua.

Tuy nhiên, dù bức tranh kinh tế thế giới 2018 được dự báo lạc quan, nhưng các chuyên gia vẫn cảnh báo một số rủi ro lớn đi kèm, xuất phát từ sự điều chỉnh chính sách của các ngân hàng trung ương, rào cản thương mại và bong bóng tài sản.

Trước mắt, có thể kể đến một số yếu tố bất lợi có thể ảnh hưởng đến động lực tăng trưởng của sản xuất hóa chất, khiến cho các công ty trong ngành cần phải thận trọng hơn trong tương lai gần:

Những rủi ro về mặt kinh tế vĩ mô

Thành công của kinh tế toàn cầu năm 2017 một phần là nhờ sự kết hợp giữa chính sách tiền tệ siêu nới lỏng và những nỗ lực của các ngân hàng trung ương trong việc rút dần các biện pháp kích thích đã áp dụng nhiều năm qua. Sang năm 2018, các biện pháp nới lỏng sẽ càng bị siết lại, qua đó có thể làm giảm sức chi tiêu và tác động tới tăng trưởng. Trong bối cảnh như vậy, vấn đề nợ càng trở thành nguy cơ lớn với các nền kinh tế, khi các doanh nghiệp từng vay nợ ở thời điểm lãi suất cực thấp và giờ phải đối mặt với lãi suất tăng.

Thách thức thứ hai đến từ các rào cản thương mại trong bối cảnh chính sách bảo hộ có xu hướng gia tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump lên cầm quyền với khẩu hiệu “Nước Mỹ trước tiên” đã và đang làm xáo trộn, thậm chí đảo ngược một loạt chính sách kinh tế và đối ngoại. Một khi Washington đẩy mạnh các biện pháp nhằm giảm thâm hụt thương mại, đặc biệt với Trung Quốc, chắc chắn môi trường kinh tế sẽ bị ảnh hưởng. Bất kỳ rào cản thương mại nào được áp dụng cũng sẽ tác động đến tăng trưởng nói chung, nhất là khi thương mại quốc tế đang đóng góp tới 52% tổng GDP toàn cầu.

“Bong bóng tài sản” cũng là một nguy cơ trong trung hạn đối với nền kinh tế toàn cầu. Hiện các nền kinh tế vẫn đang trên đà phục hồi, nhưng giá tài sản toàn cầu một lần nữa lại tăng nhanh hơn giá trị cơ bản của nó, tạo nên những “bong bóng” nguy hiểm. Đáng chú ý là những “bong bóng” này xuất hiện ở hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế thế giới chứ không chỉ tập trung ở thị trường nhà ở hay tín dụng của Mỹ như cách đây gần 10 năm.

Những nguy cơ đe dọa nền kinh tế Trung Quốc

Mặc dù đã có khởi điểm khá vững chắc với tỉ lệ tăng trưởng năm 2017 tăng lần đầu tiên kể từ năm 2010, kinh tế Trung Quốc được dự báo có thể sẽ tăng chậm lại trong năm 2018.

Trong ngắn hạn, sự suy giảm kinh tế của Trung Quốc - thị trường hóa chất quan trọng hàng đầu trên thế giới - vẫn là cản trở lớn đối với công nghiệp hóa chất toàn cầu. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang tiếp tục chịu tác động bất lợi của tình trạng dư thừa công suất công nghiệp kéo dài từ nhiều năm nay, kèm theo đó là xu hướng đầu tư suy yếu trên thị trường bất động sản và nợ công ty cao. Đặc biệt, tỷ lệ nợ công cao (so với GDP) cùng với sự gia tăng nhanh chóng của nợ công đang là những tín hiệu đáng báo động đối với nền kinh tế của quốc gia này.

GDP của Trung Quốc năm 2016 tăng 6,7%, thấp hơn so với 6,9% của năm trước và cũng là tốc độ tăng trưởng yếu nhất trong 26 năm. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) ước tính tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong năm 2017 đạt 6,8% và sẽ chỉ tăng ở mức vừa phải 6,5% trong năm 2018. Hơn nữa, chính phủ Trung Quốc chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP cho năm 2017 là 6,5%.

Những yếu tố rủi ro then chốt có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là áp lực của dòng vốn chảy ra nước ngoài, sự gia tăng nhanh chóng của nợ công, sự tiếp tục phụ thuộc vào các biện pháp kích thích kinh tế, và những bất ổn địa chính trị. Trong khi đó, nợ công, nghèo đói và ô nhiễm môi trường là ba vấn đề được nền kinh tế lớn thứ hai thế giới ưu tiên giải quyết hàng đầu, xếp trên cả rủi ro lãi suất tăng và nguy cơ bùng nổ chiến tranh thương mại với Mỹ.

Theo một chuyên gia tại Công ty phân tích thị trường IHS Markit, tình trạng mất cân bằng kinh tế đáng kể sẽ tiếp tục đe dọa làm suy giảm triển vọng kinh tế của Trung Quốc trong năm 2018.

Những rủi ro của nền kinh tế Trung Quốc cũng là những rủi ro hàng đầu đối với triển vọng tăng trưởng toàn cầu trong năm 2018, trong đó khu vực Châu á - Thái Bình Dương đặc biệt nhạy cảm trước các tác động của suy thoái.

Đối với công nghiệp hóa chất toàn cầu, nguy cơ tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế Trung Quốc sẽ ảnh hưởng bất lợi đến nhu cầu hóa chất ở thị trường quan trọng này, kéo theo tác động bất lợi đến những khu vực khác.

Rủi ro về giá dầu mỏ

Rủi ro địa chính trị, sản lượng dầu đá phiến Mỹ, đà tăng trưởng kinh tế toàn cầu, chính sách của OPEC và động thái của các quỹ đầu cơ sẽ là những yếu tố chủ chốt sẽ chi phối biến động của giá dầu trong năm 2018.

Nhằm hỗ trợ cho giá dầu, OPEC cùng Nga và nhóm các nước sản xuất dầu mỏ khác hồi tháng 11/2017 đã gia hạn thỏa thuận cắt giảm sản lượng đến hết năm 2018. Nỗ lực này nhằm giảm nguồn cung dư thừa trên toàn cầu đã khiến thị trường dầu u ám từ năm 2014.

Trước mắt, việc OPEC gia hạn thỏa thuận cắt giảm sản lượng và lượng dầu dự trữ trên toàn cầu sụt giảm đang đẩy giá dầu lên những mức cao hơn.

Trong khi đó, tại Trung Đông, căng thẳng giữa iran và A-rập Xê-út đang ở mức cao khi Arập Xê-út tham gia vào các cuộc chiến tranh ủy nhiệm với iran ở Yêmen, Xyri, irắc và Libăng. Nếu một cuộc xung đột vũ trang trực tiếp giữa iran và Arập Xê-út xảy ra thì sẽ tác động rất lớn đến thị trường dầu lửa và nền kinh tế thế giới, có thể khiến cho giá dầu mỏ tăng 500%.

Nguồn cung dầu mỏ tại Khu tự trị người Kurd ở irắc đã giảm từ tháng 10/2017, khi Baghdad đòi lại các mỏ dầu ở vùng đất tranh chấp. Trong khi đó, sản lượng dầu của Vênêxuêla cũng giảm xuống mức thấp nhất trong gần 30 năm do khủng hoảng kinh tế leo thang. Một số nhà phân tích cho rằng mức sản lượng 1,9 triệu thùng/ngày của Vênêxuêla là rủi ro nguồn cung lớn nhất trên thị trường dầu mỏ năm 2018.

Mặt khác, sản lượng dầu thô của Mỹ dự kiến vượt mốc 10 triệu thùng/ngày trong những tháng tới, chỉ thua sản lượng khai thác của Nga và Arập Xê-út.

Rối loạn do bão Harvey gây ra đối với CNHC Mỹ

Siêu bão Harvey đổ bộ vào Mỹ tháng 8/2017 là một cơn xoáy thuận nhiệt đới gây ra lũ lụt chưa từng thấy và thảm khốc ở vùng đông nam Texas. Đây là trận bão lớn đầu tiên đổ bộ vào đất liền Hoa Kỳ kể từ bão Wilma năm 2005, chấm dứt giai đoạn 12 năm kỷ lục không có cơn bão lớn nào đổ bộ vào quốc gia này. Bão Harvey đã ảnh hưởng nặng nề đến sản xuất hóa chất của Mỹ trong quý III/2017, xóa đi những phần công suất đáng kể của ngành. Trận bão này đã dẫn đến việc đóng cửa một số nhà máy hóa chất ở bờ biển vùng Vịnh Mêhicô - trung tâm sản xuất hóa chất chuyên dụng và hóa dầu của Mỹ.

Đặc biệt, bão Harvey đã tàn phá bang Texas, nơi chiếm gần ba phần tư sản lượng etylen của Mỹ. Etylen là một trong những nguyên liệu hóa dầu quan trọng nhất và thành phần cơ bản để sản xuất nhiều sản phẩm khác, từ chai chất dẻo cho đến săm lốp và sợi polyeste. Nhiều nhà máy hóa chất sản xuất etylen của Mỹ nằm gần bờ biển vùng Vịnh Mêhicô, nơi tập trung các cơ sở sản xuất hóa dầu.

Theo ước tính của IHS Markit, 54% tổng công suất etylen của Mỹ đã bị ảnh hưởng bởi bão Harvey. Nhiều nhà sản xuất hóa chất quan trọng đã phải đóng cửa nhà máy hoặc cắt giảm sản lượng etylen, dẫn đến sự sụt giảm nguồn cung hóa chất quan trọng này. Những tác động hậu quả của bão Harvey trong thời gian tới đang là mối lo ngại đối với các công ty hóa chất Mỹ. Sản lượng đã mất cùng với những chi phí liên quan đến tình trạng ngưng trệ sản xuất sau bão có thể tạo thành những cơn gió ngược, ảnh hưởng bất lợi đến sản xuất hóa chất tại đây.

Thách thức kéo dài đối với ngành sản xuất phân bón và nông hóa

Năm 2017, các công ty sản xuất phân bón và các sản phẩm nông hóa vẫn phải tiếp tục vật lộn với môi trường giá thấp đầy khó khăn. Tuy giá cả trên thị trường phân kali đã ổn định lại trong năm từ những mức thấp của năm trước, nhưng bức tranh toàn cảnh trên thị trường phân đạm và phân lân không tươi sáng như vậy.

Nguồn cung cao đã dẫn đến môi trường giá suy yếu đối với phân đạm. Dự kiến, những nguồn cung phân đạm dư thừa do mở rộng công suất sẽ còn tiếp tục gây áp lực lên giá sản phẩm này, đặc biệt là khi các dây chuyền sản xuất phân đạm quy mô lớn tại Bắc Mỹ được đưa vào vận hành từ cuối năm 2017.

Không chỉ ở Mỹ, xu hướng mở rộng công suất phân bón đang tiếp tục trên toàn cầu. Nguồn cung gia tăng sẽ khiến cho người nông dân trì hoãn mua vật tư nông nghiệp để đợi giá xuống thấp hơn, vì vậy ảnh hưởng bất lợi trở lại đến giá phân bón. Trong môi trường giá yếu như vậy, biên lợi nhuận của nhiều nhà sản xuất phân đạm tiếp tục suy giảm.

Công suất dư thừa cũng ảnh hưởng đến giá phân lân, như chúng ta đã chứng kiến trong năm qua. Thị trường phân lân được dự báo sẽ duy trì ở tình trạng cung vượt cầu, vì vậy giá phân lân vẫn phải chịu áp lực.

Hơn nữa, các nền tảng của thị trường nông nghiệp vẫn tương đối yếu, tâm lý trên thị trường đầu tư nông nghiệp tương đối tiêu cực, vì vậy có thể tạo ra môi trường bất ổn trong tương lai gần.

Mặt khác, tăng trưởng kinh tế chậm chạp ở các nước châu Mỹ La tinh đang ảnh hưởng không nhỏ đến nhu cầu các chất dinh dưỡng cây trồng.

Trong khi đó, giá các nông sản chính như ngô và đậu nành vẫn duy trì ở mức thấp của nhiều năm khi sản phẩm dư thừa tràn ngập thị trường. Vụ mùa ngô và đậu nành bội thu sắp tới sẽ tiếp tục là yếu tố khống chế giá nông sản.

Giá nông sản thấp gây lo ngại cho các công ty sản xuất phân bón, vì điều đó ảnh hưởng đến thu nhập của người nông dân, khiến cho họ giảm sử dụng phân bón.

Giá nguyên liệu tang

Giá nguyên liệu hàng hóa luôn là mối lo đối với các nhà sản xuất hóa chất. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày nay, khả năng của các nhà sản xuất tăng giá để bù đắp cho chi phí nguyên liệu tăng cao không phải là điều dễ dàng.

Nhiều công ty hóa chất như PPG Industries, Celanese, Eastman Chemical,... đã phải chứng kiến giá nguyên liệu tăng cao trong năm qua, tình hình càng thêm trầm trọng do nguồn cung tạm thời ngắt quãng vì ảnh hưởng của các trận bão lớn.

Kết quả là biên lợi nhuận của các nhà sản xuất hóa chất có thể phải chịu áp lực trong môi trường lạm phát.

Trong báo cáo tài chính hàng quý mới nhất, nhiều nhà sản xuất hóa chất Mỹ đã đưa ra cảnh báo về những tác động bất lợi do chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao.

HS

Tổng hợp 12/2017