VINACHEM

Trong năm 2017, giá xút đã tăng mạnh nhất kể từ gần một thập niên nay, và xu hướng tăng giá này đang tiếp tục duy trì trong năm 2018.

Từ tháng 1/2018, các nhà sản xuất Mỹ đã đề xuất tăng giá xút thêm khoảng 70-115 USD/ tấn khô đối với quý I/2018 do nguồn cung bị thắt chặt và những thay đổi cơ cấu trong công suất sản xuất cũng như thương mại xút toàn cầu.

Trên thực tế, những thay đổi về phía nguồn cung xút đang diễn ra trên toàn cầu và đã ảnh hưởng đến các dòng luân chuyển thương mại của sản phẩm này từ cuối năm 2017.

Xút là sản phẩm hóa chất hàng hóa đã phát triển ổn định trên thị trường thế giới, với nhiều ứng dụng chủ yếu ở quy mô công nghiệp, tăng trưởng nhu cầu thấp và có thể dự báo tương đối chính xác. Sản phẩm này được sử dụng để tinh chế bôxit thành alumin cho sản xuất các kim loại nhẹ, nó cũng được sử dụng trong ngành sản xuất bột giấy và giấy, sử dụng làm tác nhân phản ứng hoặc chất xúc tác trong sản xuất hóa chất, trong sản xuất vải và chất giặt rửa.

Thị trường xút châu Âu

Từ giữa tháng 12/2017, lệnh cấm của EU đối với các phương pháp điện phân bằng điện cực thủy ngân trong sản xuất xút đã bắt đầu có hiệu lực. Đứng trước áp lực của lệnh cấm này, nhiều nhà máy ở châu Âu đã tiến hành chuyển đổi sang những công nghệ sản xuất tiên tiến hơn. Trong quá trình chuyển đổi đó, mỗi năm có khoảng 1 triệu tấn công suất xút khô ở châu âu bị cắt giảm.

Diễn biến trên đã khiến cho châu Âu trở thành khu vực nhập khẩu ròng xút.

Phần lớn lượng nhập khẩu này được dự kiến sẽ đến từ các nhà sản xuất Mỹ và Trung Đông.

Thị trường xút Trung Quốc

Trong 5 năm qua, Trung Quốc với vị thế là quốc gia sản xuất và tiêu thụ khoảng một nửa nguồn cung xút toàn cầu đã cắt giảm xuất khẩu khoảng 100.000 tấn/năm. Đây là kết quả của nhu cầu nội địa lớn hơn và các nỗ lực chống ô nhiễm môi trường do chính phủ nước này khởi xướng, dẫn đến việc đóng cửa một số nhà máy ở các thành phố vùng ven biển.

Những biện pháp chặt chẽ mà chính phủ Trung Quốc thực hiện trong khuôn khổ chương trình bảo vệ môi trường đã bắt đầu ảnh hưởng đến sản xuất hóa chất nói chung cũng như sản xuất xút nói riêng.

Năm 2017, thị trường nội địa Trung Quốc đã bắt đầu nhận thấy sự thiếu hụt nguồn cung xút do nhiều nhà máy phải đóng cửa.

Sự tăng giá hợp đồng đối với thị trường xút nội địa ở Trung Quốc cũng sẽ ảnh hưởng đến giá xuất khẩu xút của nước này sang thị trường Nga.

Thị trường xút Mỹ

Trong bối cảnh trên, Mỹ đã đóng vai trò hỗ trợ gia tăng nguồn cung xút cho cả châu Âu và châu á. Nhưng khi Mỹ trở thành quốc gia cung ứng lớn hơn trên thị trường xút toàn cầu, giá sản phẩm này có khả năng sẽ tiếp tục xu hướng đi lên do các nhà máy Mỹ hiện đã phải sản xuất ở công suất gần tối đa. Bất cứ sự xáo trộn nào về nguồn cung đều có thể gây ra những cơn sóng lớn trên thị trường.

Điều đó đã được chứng minh khi giá bán lẻ xút tại Mỹ tăng 140 USD/ tấn trong năm 2017, giá cung ứng theo hợp đồng cũng tăng 110 USD/ tấn.

Hơn nữa, siêu bão Harvey trong tháng 9/2017 tại Mỹ càng đẩy nhanh quá trình tăng giá do sản xuất ở một số nhà máy bị cắt giảm tạm thời.

Theo một nhà phân phối tại Mỹ, siêu bão Harvey đã đến vào đúng thời điểm bất lợi nhất đối với thị trường xút.

ủy ban thương mại quốc tế Mỹ cho biết, quốc gia này xuất khẩu khoảng 25% trong tổng sản lượng xút của mình, cụ thể năm 2016 Mỹ đã xuất 2,86 triệu tấn trong tổng sản lượng 11,66 triệu tấn xút.

Những dữ liệu về sản xuất và xuất khẩu xút của Mỹ trong năm 2017 cho thấy mức tăng trưởng khoảng 1-2%. Trong thời gian tới, những con số này sẽ tiếp tục tăng do sản lượng xút ở châu Âu giảm, trong khi đó nhu cầu trong lĩnh vực sản xuất alumin gia tăng.

Tầm quan trọng của ngành sản xuất alumin, lĩnh vực tiêu thụ xút lớn nhất, càng được thấy rõ vào đầu tháng 12/2017, khi Trung Quốc đưa ra quy định mới về môi trường, khiến cho các nhà máy tinh chế alumin ở đây phải giảm 30% sản lượng trong thời gian từ giữa tháng 11/2017 đến tháng 3/2018. Nguồn cung xút được hỗ trợ và giá giảm khoảng 6% ngay vào thời điểm đó. Thực tế này cho thấy thị trường xút là một thị trường toàn cầu và những sự kiện như các trận bão lớn hoặc các quy định mới về môi trường có thể dẫn đến những kết quả bất ngờ.

Nếu không có chiến dịch chống ô nhiễm môi trường do chính phủ Trung Quốc phát động, xu hướng gia tăng nguồn cung và giảm giá xút ở nước này có thể đã mở rộng sang thị trường toàn cầu, đặc biệt khi giá xút tại Mỹ đã bước vào chu kỳ tăng mới sau đợt tăng mạnh trong năm 2008.

Năm 2008, Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã dẫn đến việc hủy bỏ hàng loạt dự án xây dựng, làm giảm nhu cầu PVC, kéo theo sự suy giảm nhu cầu đối với clo - sản phẩm đồng hành trong sản xuất xút. Sản lượng xút trên thế giới vì thế đã giảm mạnh, giá tăng nhanh đến 1000 USD/ tấn FOB tại Vùng Vịnh của Mỹ.

Trong môi trường giá cao gần đây, xuất khẩu xút giao ngay từ khu vực Vùng Vịnh của Mỹ đã giảm khi các công ty mua khối lượng lớn tìm cách chuyển sang phương thức mua theo hợp đồng nhằm đảm bảo nguồn cung.

Tình hình đó khiến cho các nhà sản xuất chỉ còn ít sản phẩm hơn để chào bán trên thị trường giao ngay, những công ty mua khối lượng nhỏ hơn sẽ phải chứng kiến giá tăng nhanh nhất. Xu hướng này có thể sẽ tiếp diễn trong thời gian tới.

Tại thị trường nội địa Mỹ, các bên tham gia thị trường hy vọng những đợt tăng giá mạnh sau siêu bão Harvey sẽ dịu bớt trước khi sản xuất ở châu Âu gia tăng nhờ những thay đổi cơ cấu và châu á sẽ tiếp tục tác động lên phía nguồn cung của thị trường. Nếu như vậy, xu hướng tăng giá chậm có khả năng sẽ trở thành đặc điểm chính của thị trường trong năm 2018.

HS

Theo ICIS New, 1/2018