VINACHEM

Quá trình di dời các nhà máy hóa chất từ các thành phố Trung Quốc đến các khu công nghiệp hóa chất đang được tăng cường. Đây là những nhà máy được xếp loại là sản xuất các sản phẩm hóa chất độc hại.

Những hoạt động di dời đầu tiên đã bắt đầu vào năm 2014. Nhưng đến tháng 9/2017, một sắc lệnh mới của Hội đồng nhà nước đã tuyên bố:

- Tất cả các nhà máy hóa chất quy mô từ nhỏ đến trung bình và được xếp loại là sản xuất sản phẩm độc hại sẽ phải hoàn thành công tác di dời vào cuối năm 2020. Nếu những nhà máy này chưa bắt đầu công việc phá dỡ thì chúng sẽ phải sớm thực hiện công việc đó trong vài tháng tới.

- Tất cả các nhà máy quy mô lớn được xếp loại là sản xuất sản phẩm độc hại sẽ phải di dời vào cuối năm 2025 và phải bắt đầu quá trình này muộn nhất từ năm 2020.

- Các nhà máy cũng có thể chuyển đổi công nghệ để chấm dứt sản xuất các sản phẩm độc hại, hoặc sẽ phải đóng cửa vĩnh viễn nếu việc chuyển đổi công nghệ hoặc di dời là bất khả thi.

Song song với kế hoạch trên, chính phủ Trung Quốc đã tăng cường chiến dịch cải thiện chất lượng không khí tại các thành phố của quốc gia này.

Trước đó, một số đợt thanh tra môi trường đã diễn ra trên toàn quốc từ tháng 1/2017 để đảm bảo các nhà máy hóa chất cũng như các nhà máy sản xuất công nghiệp khác đáp ứng các tiêu chuẩn về phát thải.

Một nhà cung ứng hóa chất tại Thượng Hải nói với các nhà báo rằng, trước đó ông ta chưa bao giờ thấy nhiều cuộc thanh tra diễn ra như vậy. Hơn nữa, lần này các nhân viên thanh tra thực sự nghiêm túc buộc các công ty phải tuân thủ quy định.

Từ giữa tháng 7/2017, các nhân viên thanh tra đã được trao quyền đóng cửa vĩnh viễn các cơ sở sản xuất trong bất cứ lĩnh vực công nghiệp nào nếu chúng không tuân thủ giới hạn về phát thải các chất gây ô nhiễm không khí. Trước đây, những cơ sở như vậy chỉ bị buộc phải đóng cửa tạm thời và nộp tiền phạt.

Chính sách môi trường của Trung Quốc đã được đưa ra từ các cấp lãnh đạo cao nhất. Hoạt động bảo vệ môi trường tại đây đã tăng cường rất mạnh sau khi Chủ tịch nước Tập Cận Bình nói với các Bộ trưởng và chủ tịch các tỉnh rằng chống ô nhiễm môi trường là một trong ba ưu tiên hàng đầu của ông trong những năm tới (cùng với kiểm soát rủi ro tài chính và giảm đói nghèo).

Sau những tuyên bố của Tập Cận Bình, 12.000 viên chức tại các địa phương ở Trung Quốc đã bị kỷ luật do không tuân thủ các chỉ thị về bảo vệ môi trường. Hơn nữa, từ nay trở đi các viên chức địa phương không chỉ được đánh giá thành tích dựa trên tốc độ tăng trưởng GDP mà kết quả đánh giá cũng liên kết chặt chẽ với việc họ đạt được các mục tiêu về chống ô nhiễm như thế nào.

Trong những năm tới, các nỗ lực chính trị trong cuộc chiến chống ô nhiễm không khí, nước và đất sẽ còn tiếp tục gia tăng khi chính phủ Trung Quốc cho rằng làm sạch môi trường là một thành phần không thể tách rời của mô hình tăng trưởng kinh tế mới.

Tác động đối với công nghiệp hóa chất

Tại tỉnh Hà Bắc ở phía bắc Trung Quốc, 35 nhà máy hóa chất sẽ phải di dời, chuyển đổi sang sản xuất các sản phẩm hóa chất không độc hại hoặc phải đóng cửa. Đây là những nhà máy sản xuất các sản phẩm như amoniăc, amoni phốtphat, metanol, formaldehyt, dimetyl eter, sơn, dung môi,…

Tác động của chính sách mới đối với các tỉnh khác còn lớn hơn. Tại tỉnh Sơn Đông, 185 nhà máy đã được xác định sẽ phải di dời, trong số đó 70 nhà máy đã bắt đầu triển khai quá trình này.

Nhìn chung, kế hoạch di dời các nhà máy hóa chất của Trung Quốc sẽ có những tác động như sau đối với công nghiệp hóa chất Trung Quốc cũng như trên thế giới:

- ảnh hưởng đến giá hóa chất: Nguồn cung một số sản phẩm sẽ trở nên thiếu hụt khi các kế hoạch di dời được thực hiện.

- Tạo ra cơ hội cho các công ty xuất khẩu vào Trung Quốc những sản phẩm hóa chất mà nguồn cung trong nước sẽ khan hiếm.

- Tạo cơ hội mới cho các công ty kinh doanh và hậu cần hóa chất nhờ sự gia tăng của hoạt động xuất khẩu hóa chất vào Trung Quốc.

- Tạo thêm cơ hội cho các công ty thực hiện hợp đồng tổng thầu EPC (thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng) khi các hoạt động di dời và xây dựng nhà máy mới được tăng cường.

Trong thời gian qua, việc đóng cửa tạm thời hoặc vĩnh viễn các nhà máy hóa chất vì lý do không đảm bảo chất lượng không khí đã dẫn đến việc tăng giá các sản phẩm như PVC, PO và MTBE. Giá MTBE sau đó đã giảm trở lại sau khi một số nhà máy khôi phục sản xuất và nhu cầu suy yếu do tính chất thời vụ. Tuy nhiên, nhìn chung giá của các sản phẩm hóa chất như trên đã dao động rất mạnh do kết quả của chiến dịch chống ô nhiễm không khí.

Trong khi đó, các nhà máy hiện đại với quy mô quốc tế sẽ không phải chịu ảnh hưởng của chiến dịch chống ô nhiễm không khí cũng như kế hoạch di dời, vì những nhà máy này thường đã được đặt trong các khu công nghiệp hoặc chúng tuân thủ tốt các quy định về phát thải.

Trung Quốc cũng cần ngày càng nhiều các nhà máy hiện đại trong nỗ lực thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Đó là lý do vì sao ngành công nghiệp hóa chất nước này tiếp tục tăng cường xây dựng mới các nhà máy tinh chế theo công nghệ tiên tiến và các tổ hợp crăcking bằng hơi nước. Chẳng hạn, công nghiệp hóa chất Trung Quốc đã có kế hoạch tăng 71% công suất etylen.

Tác động đối với nền kinh tế

Theo một nhà phân tích kinh tế, Trung Quốc đã hy sinh khoảng 0,2% tăng trưởng GDP trong năm 2017 do tác động của chiến dịch bảo vệ chất lượng không khí. Đây không phải là nhiều đối với tốc độ tăng trưởng GDP mạnh mà nước này đang đạt được.

Liệu chiến dịch bảo vệ môi trường của Trung Quốc có tiếp tục trong năm 2018 cùng với những nỗ lực lớn hơn trong việc kiềm chế bong bóng tín dụng? Chiến dịch này chắc chắn sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng GDP, nhưng mặt khác các hoạt động kinh tế “ăn theo” do việc di dời các nhà máy hóa chất cũng sẽ hỗ trợ một phần cho tăng trưởng GDP.

Ngoài ra, không thể tách rời những nỗ lực làm sạch môi trường của Trung Quốc với những cải cách kinh tế khác. Nếu các kế hoạch cải cách không được thực hiện, Trung Quốc sẽ phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng GDP thấp hơn nhiều so với hiện nay.

HV

Theo ICIS, 12/2017