VINACHEM

Giá phân kali trên thị trường phân bón quốc tế đã giảm mạnh trong thời gian 2 năm 2015-2016. Ví dụ, giá MOP tại cảng New Orleans (Mỹ) đã liên tục giảm cho đến giữa năm 2016, đạt mức thấp nhất là 170 USD/ tấn vào tháng 7/2016, giảm mạnh 200 USD so với đầu năm 2015.

Hậu quả của quá trình giảm giá dài và liên tục như trên là những điều chỉnh đã diễn ra ở phía cung ứng của cán cân cung cầu. Những điều chỉnh này đã giúp cho thị trường phân kali lấy lại cân bằng và có triển vọng bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.

Quá trình điều chỉnh sản lượng

Giai đoạn giảm giá trên thị trường phân kali thế giới trong 2 năm 2015-2016 đã dẫn đến việc loại bỏ một số cơ sở sản xuất với chi phí cao. Tại Bắc Mỹ, nhiều cơ sở sản xuất phân bón với chi phí cao đã phải đóng cửa, ví dụ các mỏ quặng kali Carlsbad và Hersey của Công ty Mosaic, các cơ sở sản xuất của Công ty PotashCorp tại New Brunsvick (Canađa). Công ty PotashCorp cũng phải đóng cửa một phần cơ sở vận hành chính của mình tại Saskatchewan (Canađa), trong khi đó Công ty Intrepid đã đóng cửa nhà máy Carlsbad West và chuyển nhà máy Carlsbad East sang sản xuất phân kali-magiê-sunphat.

Ước tính, việc đóng cửa lâu dài hoặc chuyển đổi sản xuất tại các cơ sở phân kali nêu trên đã khiến cho công suất MOP hàng năm của Bắc Mỹ giảm 3,1 triệu tấn.

Đồng thời, sản lượng phân kali thực tế của Bắc Mỹ cũng giảm mạnh trong năm 2016. Theo thống kê của Viện Phân bón Mỹ, sản lượng MOP tại Bắc Mỹ đã giảm 2,3 triệu tấn KCl trong 3 quý đầu năm 2016.

ở các nơi khác trên thế giới, nhiều nhà sản xuất khác cũng cắt giảm sản xuất để đáp ứng tình trạng giá thấp và dư thừa hàng tồn kho. Nhà sản xuất Uralkali của Nga cho biết, trong 3 quý đầu năm 2016 họ đã cắt giảm 800.000 tấn sản lượng phân kali so với 1 năm trước đó.

ở phía bên kia của cân bằng cung cầu, giá phân kali thấp đã hỗ trợ cho nhu cầu mạnh của ngành nông nghiệp. Tại Bắc Mỹ, lượng giao hàng phân kali từ các nhà sản xuất và nhập khẩu trong nửa cuối năm 2016 đã tăng 15-20% so với năm trước do nhu cầu cao. Trong khi đó, tỷ suất giữa giá nông sản và giá phân kali trở nên có lợi hơn đối với người nông dân, nhờ vậy tại nhiều địa phương tỷ lệ bón phân được duy trì ở mức cao, tại một số nơi khác người nông dân cũng tăng cường mua phân kali với mục đích tận dụng cơ hội giá thấp để tích lũy kali cho đất.

Ngoài khu vực Bắc Mỹ, tình trạng trì hoãn khi ký kết các hợp đồng cung ứng phân bón cho Trung Quốc và ấn Độ đã dẫn đến những bất ổn lớn, khiến cho các đợt giao hàng bị dồn nén vào nửa sau năm 2016. Vì vậy, đến tháng 10/2016 Công ty Canpotex tuyên bố đã bán hết hàng cho năm đó, các đợt giao hàng phân kali vào nửa cuối năm 2016 tăng hơn 25% so với cùng kỳ năm trước.

Sự kết hợp giữa sản lượng thấp và khối lượng giao hàng lớn đã rút hết hàng tồn kho của các nhà sản xuất trong quý 3/2016. Những con số thống kê mới đây cho thấy, hàng tồn kho của các nhà sản xuất phân kali Bắc Mỹ đã giảm 50%, từ mức kỷ lục 4 triệu tấn KCl cuối tháng 6/2016 xuống chỉ còn 2 triệu tấn cuối tháng 9/2016.

Xu hướng cân bằng cung cầu

Giá phân kali trên thị trường là chỉ số phản ánh rõ ràng nhất tác động của những điều chỉnh nói trên. Sau khi đạt mức thấp nhất vào tháng 7/2016, giá MOP tại cảng New Orleans đã quay đầu tăng khoảng 40 USD, đạt 210 USD/ tấn vào đầu năm 2017.

Theo nhận định của các công ty sản xuất phân bón hàng đầu trên thế giới, trong thời gian tới xu hướng tăng trưởng của sản xuất và nhu cầu trên thị trường phân kali thế giới sẽ tiếp tục vì một số nguyên nhân sau:

Nguyên nhân trước tiên là hàng tồn kho của các kênh phân phối tại hầu hết các khu vực địa lý trên thế giới đã giảm xuống mức bình thường hoặc thậm chí là dưới mức bình thường do nhu cầu của ngành nông nghiệp vẫn tiếp tục giữ ở mức cao, trong khi đó lượng giao hàng của các nhà sản xuất đã giảm trong 2 năm qua.

Do hàng tồn kho thấp, lượng giao hàng MOP trên toàn cầu trong năm 2017 được dự báo sẽ tăng 4%, tương đương 2,5 triệu tấn. Đây là lần tăng đầu tiên kể từ đợt tăng 9 triệu tấn trong năm 2014. Nhu cầu của người nông dân vẫn duy trì ở mức cao, vì vậy các nhà sản xuất sẽ phải theo dõi chặt chẽ mức dự báo tiêu thụ trong bối cảnh hàng tồn kho trên toàn thế giới đang ở mức thấp.

Một nguyên nhân quan trọng là công suất phân kali đã bị cắt giảm đáng kể trong 2 năm qua. Ngoài các nhà sản xuất Bắc Mỹ với lượng cắt giảm đến 3,1 triệu tấn, Công ty sản xuất phân kali lớn thứ tư trên thế giới là ICL Fertilizers cũng dự định sẽ ngừng sản xuất MOP vào cuối năm nay để tăng cường quá trình chuyển đổi sang sản xuất polyhalit tại mỏ Boulby ở Anh.

Mặt khác, nguồn cung phân kali từ các dự án mới hoặc các dự án mở rộng công suất sẽ ít có khả năng gia tăng trong ngắn hạn. Đặc biệt, các dự án khai thác và sản xuất KCl của Công ty EuroChem tại Nga vẫn đang trong giai đoạn triển khai xây dựng và dự kiến sẽ chỉ đi vào vận hành từ giữa năm 2018. Hơn nữa, khả năng tăng giá của đồng rúp Nga khi giá dầu mỏ tăng trong thời gian tới sẽ làm tăng chi phí xuất khẩu phân kali của nước này.

Hiện tại, Công ty EuroChem đang xây dựng các cơ sở khai thác và chế biến tại 2 mỏ quặng kali ở Nga với tổng tài nguyên ước tính 10 tỷ tấn quặng, công suất dự kiến của cả 2 mỏ là 8,3 triệu tấn KCl, tương đương 10% nguồn cung toàn cầu.

Tại Saskatchewan (Canađa), dự án Legacy với mỏ Bethune của Công ty K+S sẽ được đưa vào vận hành từ tháng 5/2017, sau 5 năm xây dựng với tổng vốn đầu tư 4,1 tỷ USD. Đây là dự án đầu tư mới đầu tiên trong khai thác quặng kali tại Saskatchewan từ 40 năm nay. Khi vận hành hết công suất, mỗi năm mỏ Bethune sẽ sản xuất 2,86 triệu tấn quặng kali. Những tấn sản phẩm đầu tiên sẽ được cung ứng ra thị trường vào tháng 6/2017.

Triển vọng năm 2017

Bước sang năm 2017, sản xuất phân kali trên thế giới đã được lợi nhờ sự sụt giảm đáng kể của lượng hàng tồn kho tại các kênh phân phối vào cuối năm trước.

Trong khi đó, nhu cầu phân kali được dự báo sẽ tăng tại tất cả các thị trường tiêu thụ lớn trên thế giới như Bắc Mỹ, Braxin, Trung Quốc, ấn Độ, Inđônêxia và Malayxia,. Đầu tháng 1/2017, Công ty Canpotex cho biết đã ký đủ các đơn đặt hàng cho cả quý I.

Tại Bắc Mỹ, lượng giao hàng MOP được dự báo sẽ hồi phục 4,9%, đạt 9,9 triệu tấn trong niên vụ 2016-2017, sau khi giảm 8%, xuống còn 9,5 triệu tấn trong niên vụ trước. Các dữ liệu của ngành nông nghiệp cho thấy, năm nay người nông dân Mỹ sẽ gieo trồng khoảng 36 triệu ha ngô, 34 triệu ha đậu nành, 20 triệu ha lúa mì. Mức bón phân kali dự kiến sẽ giữ nguyên không thay đổi với mục đích thay thế hoặc thậm chí tích lũy kali cho đất trong bối cảnh giá phân kali vẫn còn thấp.

Khối lượng phân kali giao hàng đến châu á được dự báo sẽ tăng trưởng đặc biệt mạnh. Tại Trung Quốc - nước nhập khẩu phân kali hàng đầu thế giới - lượng nhập khẩu sẽ tăng từ 13,0-13,3 triệu tấn năm 2016 lên 13,7-14,2 triệu tấn năm 2017.

Tuy chính phủ Trung Quốc đang thực hiện các biện pháp nhằm cắt giảm diện tích ngũ cốc - loại cây trồng có nhu cầu phân bón đặc biệt cao - nhưng các nhà phân tích cho rằng động thái này sẽ không ảnh hưởng lớn đến nhu cầu phân kali.

Tại Inđônêxia và Malayxia, những yếu tố thuận lợi như lượng mưa tốt hơn, giá phân kali thấp và sự hồi phục mạnh của giá dầu cọ sẽ trở thành động lực quan trọng cho sự gia tăng nhu cầu phân kali trong năm 2017.

Trong năm 2017, khối lượng giao hàng phân kali toàn cầu được dự báo sẽ tăng lần đầu tiên sau 3 năm, đạt mức 61-62 triệu tấn so với 59,6 triệu tấn trong năm 2016. Động lực chính cho sự thay đổi này là nhu cầu về những nguồn cung mới sau thời kỳ suy giảm hàng tồn kho trên toàn cầu.

Trong quý I/2017, giá phân kali trên thế giới đã tiếp tục được cải thiện. Trong báo cáo tổng kết quý, Công ty PotasCorp (Canađa) cho biết đã đạt mức giá bán trung bình là 166 USD/ tấn. Tuy mức giá này vẫn thấp hơn so với cùng kỳ năm trước, nhưng việc gia tăng sản lượng tại những mỏ với chi phí sản xuất thấp đã giúp Công ty đạt chi phí sản xuất chung thấp hơn, khoảng 90 USD/ tấn so với 128 USD/ tấn cùng kỳ năm trước.

Công ty PotashCorp dự báo, nhu cầu phân kali sẽ tiếp tục đạt mức cao trong cả năm 2017.

Nhìn chung, các công ty sản xuất phân kali hàng đầu trên thế giới cho rằng, xu hướng tiêu thụ được cải thiện trên toàn cầu và giá phân kali vẫn tương đối thấp tại các thị trường tiêu thụ chính sẽ hỗ trợ nhu cầu phân kali trong thời gian còn lại của năm 2017.

HV

Theo FertilizerWorld, 3/2017